Саҳобалар ҳаётидан лавҳалар

بسم الله الرحمن الرحيم

Ассалому алайкум ҳурматли ўқувчи. Маълумингизким “Саҳобалар ҳаётидан лавҳалар” рукнимиз оз муддат тўхтаб қолди. Ушбу рукнни яна қайта юргизиш ниятида сиз азизларга Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу ҳақида, у кишини Аллоҳнинг каломи олий бўлиши, ер юзида Ислом адолати нур таратиши учун қилган ҳаракатлари тўғрисида кўпроқ сўз юритмоқчимиз. Бунинг учун Ислом тарихида ўзига хос ном қолдирган аллома, Ҳанбалий мазҳаби фақиҳларидан, кучли воиз Абул Фараж Алий ибн Муҳаммад Ибнул Жавзийнинг “Маноқибу Умар” китобидан фойдаланишга қарор қилдик. Ушбу мақолалар туркумимиздан бирон фойда олсангиз Аллоҳдан, камчилик-нуқсон бўлса каминадан, деб билинг.

Имом Абул Фараж Ибнул Жавзий роҳимаҳуллоҳ айтади:

Инсониятни Ўз қудрати билан чиройли тарқатиб қўйган, Ўз ҳикмати билан нарсаларга ўзига хос хусусиятни берган ва тақдиротини белгилаб қўйган, оламдаги барча инсонларга Муҳаммадни (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) элчи қилиб танлаган, ҳалол қилган ва ҳаром қилган, мубоҳ қилган ва маҳзур қилган Аллоҳга беҳад ҳамду санолар бўлсин. Аллоҳ Таоло ер юзини Ўз нурига, адолатига тўлдириш учун Муҳаммадни (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) Ўзига элчи қилиб танлади. Ушбу элчисини куфр томонидан бўлган турли ҳийлалар билан балолантирди ва бунинг ортидан Росул (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) Арқамнинг ховлисига Умарнинг Исломга киргунигача кириб яширинди. У кишига ва унинг саҳобалари ва кейин уларга эргашганларга саловотлару саломлар бўлсин.

Албатта, яхши солиҳ мўминларнинг Аллоҳ розилиги йўлида қилган ишлари хабарлари қалблар учун даво, ибрат излаганларга гўзал намунадир. Мен ана шундай хабарлардан энг яхшиларидан бири мўминларнинг амири Умар ибн Хаттобнинг маноқиблари (ахлоқи, одоби, яхши амаллари, фазилатлари, адолати ва бошқа яхши сифатлари) тўғрисидаги хабарларни жамлашга ҳаракат қилдим. Чунки у кишининг маноқиблари хабарлари илм ва амалнинг жам бўлгани ва мўмин банданинг ҳаётида кўринганига жуда кучли бир мисолдир. Умар розияллоҳу анҳунинг маноқиблари хабарлари олимлару омиларни шу кунгача ҳайратга солиб келаётгани ҳеч кимга сир эмас. Умар розияллоҳу анҳу давлат бошқаруви ва бошқа ишларда шариатнинг чегарасида шундай адолат билан турдики, у кишидан бошқа султонлару бошлиқларни Умарнинг адолатини қайта такрорлашдан ожиз қолдирди. Бундан ташқари, Умар розияллоҳу анҳу шахсий ҳаётида ёки давлат бошқарувидан бошқа ишларида ҳам шу даражада мукаммал тақвони намоён қилдики, тақвоси ва зоҳидлиги билан дунёга танилган обид зотларни ҳам ҳайронда қолдирди. Умар ибн Хаттобнинг амалларини гапирилганда, у амалларнинг ортида турган нарсага эътибор берадиган бўлсак, албатта, биринчи ўринда Аллоҳнинг розилиги ва шариат чегараларидан четга чиқмаслик каби омиллар эканини тушунишимиз мумкин. Умар розияллоҳу анҳунинг Аллоҳ розилиги учун жонини фидо қилиши, шариат чегараларидан (Аллоҳнинг қонунларидан) четга чиқишни Аллоҳнинг ғазабига дучор бўлиш, ушбу қонунларга тўлиқ амал қилиш эса, Аллоҳнинг розилиги ва жаннатга эришиш, деб билиши ва шу ғоя учун яшаши, амал қилиши у кишини ҳатто бугунгача мусулмону кофирларнинг тилларида такрорланувчи адолат рамзи бўлган инсонга айлантирди. Қуйида Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг туғилишлари ва насаблари тўғрисида маълумот бериш билан давом этамиз.

Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳунинг туғилиши.

Зайд ибн Аслам отасидан, отаси Умар розияллоҳу анҳу айтади: “Кинона ва Қайс қабилалари ўртасидаги катта жангнинг охиргисидан тўрт йил аввал туғилганман”. 26 ёшида Исломга кирган. Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳу айтади: “Мен олти ёшдалигимда Умар Исломга кирган эди”. Ибн Саъд “Табақот”да, Табарий “Тарих”да ривоят қилган.

Насаби.

Умар ибн Хаттоб ибн Нуфайл ибн Абдулъуззо ибн Рабоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Қурот ибн Раззох. Абу Хафс деб кунияланган. Абу Хафс – Абул Асад, яъни шердек жасур, деган маънода.

Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳу айтади: “Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам мени биринчи куниялаган куни шундай бўлган эди: “Эй Або Хафс, мени амакимни ўлдирасанми?” Мен “Эй Росулаллоҳ, рухсат беринг ўлдираман” дедим. Шунда Росулуллоҳ “Қўй, одамлар мени, Муҳаммад ўз асҳобларини ўлдиряпти экан” дейишмасин” дедилар. Ана шунда мени Абу Хафс, яъни Абул Асад деб кунияладилар”. Ибн Саъд ва Ҳокимлар ривояти. Ҳасан. Абул Асад – шердек жасоратли, кучли каби маъноларда.

Мақоламизнинг келгуси сонида Умар розияллоҳу анҳунинг сифатлари ва кўринишлари тўғрисида сўз юритиб, суҳбатимизни давом эттирамиз.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим

22.07.2018й.