بسم الله الرحمن الرحيم

Уйғониш тўғрисида туркумидан: Ислом давлати бўлмаганда Ислом даъвати

Инсонларга айнан уйғониш нима эканлигини танитишдан кўзлаган мақсадимиз, улар уйғонишни таниш натижасида уйғониш сари ҳаракат қилсинлар, ин ша Аллоҳ!

Бугунги кунда Ислом даъватини ёйиш йўллари борасида ихтилофлар мавжуд. Кўпчилик Исломий ҳаётга даъват қилиш воқелигини нотўғри тасаввур қилиб олган. Ва шунинг учун ўзининг шу хато тасаввури орқали хулоса чиқаради. Албатта, бугун биз бу хатоликлар тўғрисида гапирмоқчи эмасмиз. Биз мавзуимизда бугунги даъват ишлари қандай ғоя асосида олиб борилиши кераклиги тўғрисида тўхталиб ўтмоқчимиз.

Ислом даъватини ёйиш даъватнинг ҳар бир иши муайян ғоя учун амалга оширилишини тақозо этади. Даъватни ёювчидан эса, бу ғояни доимо тасаввур қилиб, унга эришмоқ учун фаолият кўрсатиб, уни амалга ошириш учун тиним билмай меҳнат қилишни талаб қилади. Шунинг учун кўрасизки, у амалсиз фикрга рози бўлмайди. Ундай фикрни карахт қилувчи ҳаёлий фалсафа, деб ҳисоблайди. У ғоясиз фикр ва фаолиятга ҳам рози бўлмайди. Уни сўниш ва оз фурсатда умидсизлик қамраб олиб, ниҳоясига етадиган тебранма ҳаракат, деб ҳисоблайди.

Даъватни ёювчи рози бўлмайдиган амалсиз фикр тўғрисида ўз мулоҳазаларимизни билдириб ўтамиз. Аввало, бу ерда амалсиз фикрга рози бўлмаслик дейилганда даъват қилиш жараёни ва чақиралаётган фикрлар назарда тутилмоқда, бу нарса эътиборга олиниши зарур. Ҳар қандай ҳолатда ҳисобга олиниши керакки, фикрнинг амалий жиҳати аниқ белгилаб қўйилмас экан, бу фикр оддий тасаввурдан нарига ўта олмайди. Яъни фикр амал қилиниши аниқ белгилар билан кўрсатиб ўтилган бўлиши лозим. Агар билдирилаётган фикрнинг амалий жиҳати бўлмаса ёки унинг амалий жиҳати аниқ ёритиб берилмаса, бу фикр яроқсиз фикр ҳисобланади, яъни қуруқ маълумот бўлиб қолади. Даъватчи эртакнамо фикрларга ёки амалий жиҳатдан бажариб бўлмайдиган файласуфона фикрларга эргашмаслиги ва шундай фикрларга бошқаларни чақирмаслиги керак.

Ғоясиз фикр ва фаолиятга ҳам рози бўлмайди. Шу нарсани эслатиб ўтишимиз керакки, даъватчи инсон, аввало, ўз чақириғидан кўзлаган ҳар бир мақсади етаклаб олиб борадиган ғоясини ҳар доим аниқ ва тиниқ тасаввур қила олиши ҳамда шу ғояни ҳар қандай ҳолатда ҳам унутмаслиги шарт. Агар даъватчи ўз ғоясини аниқ ва тиниқ тушунмаса ҳамда атрофдаги фикрлардан таъсирланиб ўз ғоясини унутиб қўйса, натижада у ўз ғоясига алоқаси йўқ ёки зид бўлган фикрларга чалғийди ва фаолияти нуқсонли бўлиб боради. Ғоясиз фикр ва фаолият деганда фикр ва фаолиятнинг айнан ўзи белгилаб олган ғояга қаратилмаслиги назарда тутилади. Бундай фикр ва фаолиятга чалғиган инсон ўз ғоясидан узоқлашиб боради ва натижада ғоясига олиб борадиган йўл унинг учун туманли йўл каби хиралашади. Агар мана шу вақтда ҳам у ўз ғоясига олиб борадиган фикр ва фаолият борасида аниқ мулоҳазалар юритиб ўзига келиб олмаса, у ўз ғоясига етиш борасида умидсизликка учрайди.

Балки у фикр ва фаолият бирлиги учун ҳамда бу иккиси биргаликда амалда вужудга келтириш мумкин бўладиган муайян ғояга қаратилган бўлиши учун курашади. Росул соллаллоҳу алайҳи ва саллам Маккада мафкурани ёйдилар. У зот Макка жамияти Исломнинг жамиятда амал қилинадиган низом сифатида қабул қилинишига қарши туриб олганини кўргач, Мадина жамиятини тайёрлаб, сўнгра у ерда давлатни вужудга келтириб, Исломни татбиқ қилдилар, унинг Рисолатини ёйдилар. Умматни эса ўзларидан кейин Ислом даъватини ёйиш ва чизиб берган йўлларидан юришга тайёрладилар. Бунга кўра, мусулмонларнинг халифаси мавжуд бўлмаган ҳолатда Ислом даъватини ёйиш Исломга, Исломий ҳаётни қайта бошлашга даъват қилишни ўз ичига олмоғи лозим. Бу эса ўз-ўзидан амалга ошмай, Исломни татбиқ қиладиган, унинг Рисолатини бутун оламга ёядиган, Уммат ичида Исломий ҳаётни қайта бошлаш учун олиб бориладиган даъватни давлат тарафидан бутун оламга ёйиладиган даъват даражасига кўтарадиган, Ислом оламидаги маҳаллий даъватни оламшумул даъват савиясига етказадиган Ислом Давлатини вужудга келтириш учун фаол ишлаш билангина амалга оширилиши мумкин.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

07.01.2018й.