بسم الله الرحمن الرحيم

Уйғониш тўғрисида туркумидан: Ақидадан тузум келиб чиқиши жиҳатидан уч мабда нисбати

 Инсонларга айнан уйғониш нима эканлигини танитишдан кўзлаган мақсадимиз, улар уйғонишни таниш натижасида уйғониш сари ҳаракат қилсинлар, ин ша Аллоҳ!

 Оламдаги мавжуд уч мабдани ақида, ақидадан тузум келиб чиқиши, иш амаллардаги ўлчови, жамиятга берадиган таърифи, тузумни татбиқ қилиш жиҳатидан солиштириб ўтишимизни айтган эдик. Ва ақида жиҳатидан бу мабдаларни бир-бирига солиштириб чиқдик. Бугунги мавзуимизда мабдаларнинг ақидасидан тузум келиб чиқиш жиҳатларига эътибор қаратамиз.

Ақидадан тузум келиб чиқиши жиҳатидан қаралса, социализм мабдаси тузум ишлаб чиқариш воситаларидан олинади, деб таъкидлайди. Чунки масалан, феодализм жамиятида ишлаб чиқариш воситаси болтадан иборат бўлиб, ундан феодализм тузуми олинади. Агар жамият ривожланиб, капитализм даражасига етса, техник қурол (станок) ишлаб чиқариш воситасига айланади. Ундан капитализм тузуми олинади. Тузумни ишлаб чиқариш воситаларидан олинади дейилаётганининг сабаби социалистлар моддий ривожланишга эътибор қаратишади, моддий ривожланишда эса асосий таянч ишлаб чиқариш воситаларидир. Шунинг учун ишлаб чиқариш воситаларига қаратилган эътибор тўғридан-тўғри моддий ривожланишга қаратилган эътибор ҳисобланади. Демак, ишлаб чиқариш воситаларига эътибор қаратиб моддий ривожланиш сари йўналтириш учун ва ишлаб чиқариш воситалари дуч келиши мумкин бўлган тўсиқлар моддий ривожланишга тўсиқ бўлмаслиги учун қонунлар ишлаб чиқилади. Шундай қилиб асосий эътибор ишлаб чиқариш воситаларига қаратилади ва бу эътиборнинг негизида моддий ривожланиш ётади, ана шу тарзда эътибор қаратиш асносида чиқарилган қонунлар тузумни ташкил қилади. Демак, социализм фикрларига биноан тузум моддий ривожланишдан олинади.

 Капитализм мабдасида эса, динни ҳаётдан ажратиб юборгач, инсон ҳаётнинг ўзидан ўзи учун тузум ишлаб чиқиши зарур бўлиб қолади. Натижада инсон ўзининг воқелигидан тузумни олиб, уни ўзи ишлаб чиқа бошлайди.

 Исломда эса, Аллоҳ инсонга ҳаёт тузумини белгилаб, саййидимиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламни шу тузум билан юборган ва инсонга ўша тузумни етказган. Демак, инсон шу тузум асосида яшаши вожибдир. Шунинг учун ҳам мусулмон киши муаммони чуқур ўрганиб чиқиб, унинг ечимини Китоб ва суннатдан ишлаб чиқади.

Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

13.07.2017й.