بسم الله الرحمن الرحيم

Уйғониш тўғрисида туркумидан: Бугунги кунда мавжуд мабдалар

 Инсонларга айнан уйғониш нима эканлигини танитишдан кўзлаган мақсадимиз, улар уйғонишни таниш натижасида уйғониш сари ҳаракат қилсинлар, ин ша Аллоҳ!

 Мабда мавзусига киришда мабда – ўзидан тузум келиб чиқадиган ақлий ақида, эканлигини айтиб ўтдик.  Биз англаб олишимиз керакки ҳар қандай ақида мабда бўла олмайди, лекин мабда, албатта, бирор ақлий ақидага асосланган бўлади.

 Бугунги кунда дунё ҳаётида учта мабда мавжуд. Бу мабдалар капитализм (сармоядорлик), социализм (шу жумладан коммунизм) ва учинчи мабда Ислом. Капитализм ва социализм бугунги кунда бир ёки бир неча мамлакатлар томонидан, қайсидир маънода, татбиқ қилиб келинмоқда. Лекин Ислом ўтмишда давлат миқёсида татбиқ қилинган бўлсада, хозирда бу мабдани бирор мамлакат татбиқ қилгани йўқ.

 Татбиқ – Амалда юргизиш ёки ҳаётда қўллаш

 Шу жумладан мабда ёхуд қоида ёки қонун талабларига риоя қилиш (яъни буюрилганларига бўйсуниш ва қайтарганларидан қайтиш) уларнинг татбиқ қилинаётганлигини ифодалайди.

 Демак, юқорида айтиб ўтилган давлат миқёсида татбиқ қилинаётган икки мабданинг бири капитализм мабдасидир. Капитализм мабдасини татбиқ қилувчи давлаталарнинг етакчи сифатида кўзга кўринганлари АҚШ, Англия, Франция хисобланади. Улар бу мабдани бутун дунёга ёйишда энг илғор давлатлардир. Демократия айнан мана шу мабдага тааллуқли бошқарув услубидир.

 Социализм мабдаси 70 йил мобайнида Совет Иттифоқи сифатида ном олган Рус Империяси томонидан татбиқ қилиниб келинган бўлса, бу империя қулаб парчаланганидан кейин Хитой ва Шимолий Корея ҳамда Куба давлатлари бу мабдани татбиқ қилиб келмоқдалар. Бу давлатлар социализм мабдасини тўлиқ татбиқ қилмаётганларига, яъни айрим соҳаларда социализм мабдасининг ечимларидан бошқа ечимларни татбиқ қилишларига қарамай социализм мабдасини татбиқ қилувчи давлатлар хисобланишади.

 Ислом мабдаси эса, XX аср бошидан, Усмонийлар давлати йиқитилганидан буён давлат миқёсида татбиқ қилингани йўқ. Лекин давлат миқёсида татбиқ қилинмасада дунёнинг ҳар бир бурчагида Ислом ҳукмларига амал қилиб яшаётган инсонларни топиш мумкин. Яъни шахсий, оилавий, жамоавий тарзда бу мабда талабларига риоя қилиб келинмоқда.

 Дунёда шу уч мабда мавжуд, бошқа мабда мавжуд эмас. Лекин аввал ҳам айтиб ўтганимиздек ақиданинг ақлий бўлиши ундан тузум келиб чиқиши, бу ақиданинг ёки мабданинг тўғри эканлигига далолат қилмайди.

 Биз келгуси мавзуларимизда бу мабдаларнинг аҳамият қилиниши керак бўлган жиҳатларини очиб беришга ҳаракат қиламиз. Ана шу жиҳатларни очиш асносида бу мабдаларнинг қайси бирлари хато ва қандай нуқсонларга эга эканлиги ҳамда қайси бири тўғри ва у татбиқ қилинишда, кўзга кўринарли даражада қандай муваффақиятларга эришганлиги тўғрисида ҳам ёритиб ўтамиз, ин ша Аллоҳ!

Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

12.01.2017й.