بسم الله الرحمن الرحيم

Уйғониш тўғрисида туркумидан: ИСЛОМ ҲАЗОРАТИ мавзусига кириш

Инсонларга айнан уйғониш нима эканлигини танитишдан кўзлаган мақсадимиз, улар уйғонишни таниш натижасида уйғониш сари ҳаракат қилсинлар, ин ша Аллоҳ!

Мусулмонлар Исломдан узоқлашиш натижасида ўзлигини йўқотиб, яшаш тарзини шакллантириш билан узвий боғлиқ бўлган тушунчаларни англашда адашиш йўлига тушиб қолдилар. Шундай муҳим тушунчалардан бири бу ҳазорат, яъни дунёқарашдир. Ҳар бир инсоннинг яшаш тарзи унинг дунё ҳаётига нисбатан нуқтаи назари асосида шаклланади. Демак, унинг эътиқоди билан боғлиқ бўлади. Ақидасида бу дунё ҳаёти қандай шаклда таърифланган бўлса, у ҳам ўз яшаш тарзини шу таърифга кўра шакллантиришга ҳаракат қилади. Мусулмон инсоннинг яшаш тарзи Ислом ақидаси бу дунё ҳаётини қандай тушунтирган бўлса, шу бўйича шакллантирилиши шарт. Бунинг учун эса у, аввало, унинг ўзи ақидам, дея эътироф этаётган ақидасини ва шу ақидаси дунё ҳаётини қандай тушунтирганлигини англаб етиши керак.

Агар мусулмон инсон бу нарсаларга эътиборсиз қараб, бепарволик қилса, у ўз эътиқоди бўйича ҳаёт тарзини шакллантира олмайди. Шунинг учун биз мусулмонлар, аввало, ақидамиз бу дунё ҳаётини қандай тушунтирган бўлса, дунёқарашамиз ҳам шунга мос бўлишига катта эътибор қаратишимиз зарур. Яъни оддий қилиб айтганда, мусулмоннинг дунёқараши Исломий дунёқараш бўлиши керак. Биз мусулмонларда ҳазорат каби муҳим тушунчалар борасида исломий бўлган тўғри англаш шаклланмас экан яшаш тарзимизни Ислом талаб қилганидек қура олмаймиз. Чунки юқорида айтганимиздек, бу каби тушунчалар яшаш тарзимизни шакллантиришимиз учун асос бўлиб хизмат қилади.

Ҳазорат-дунёқараш билан маданият ўртасида кескин фарқ мавжуд.

Дунёқараш ҳаёт ҳақидаги тушунчалар мажмуасидир.

Маданият эса ҳаёт ишларида истеъмол қилинадиган ва сезгилар ёрдамида ҳис қилинадиган нарсаларнинг моддий шаклларидир.

Дунёқараш ҳаётдаги нуқтаи назарга кўра ўзига хос бўлса, маданият хусусий ва умумий бўлиши мумкин.

Масалан, ҳайкаллар каби дунёқарашдан келиб чиқадиган маданий шакллар хусусий бўлади.

Илм-фан ва унинг ривожланиши ҳамда саноат ва унинг тараққиётидан дунёга келадиган маданий шакллар умумий бўлиб, улар муайян бир умматга хос бўлмай, балки саноат ва илм-фан каби оламшумул бўлади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

05.02.2018й.