Қуръон боғларига саёҳат

بسم الله الرحمن الرحيم

ان النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларнинг ичингизда яхшироғингиз, Қуръонни ўрганган ва уни ўргатганингиздир”. Бухорий ривояти.

Муқаддас китоби бўлган Қуръони Каримни бандаларининг ҳидоят топишлари учун дастур қилиб берган Аллоҳга Унинг Ўзига муносиб мақтов ва ҳамдлар бўлсин. Ушбу Китобни умматга энг олий кўринишда чиройли етказган, ушбу Китоб мўъжизалиги билан у зотнинг Пайғамбарлиги исботланган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга саловоту саломлар бўлсин.

Рукнимизнинг ўтган сонида Бақара сурасининг 114-ояти тафсирини ўрганиб, Аллоҳнинг уйи ҳисобланадиган масжидларни бузадиган, у ерда ибодат қилинишидан тўсадиган, масжидларни хароб қиладиган кимсаларга Аллоҳнинг ғазаби ва нафрати бўлиши, улар жаҳаннамга тушишлари тўғрисида сўз юритган эдик. Рукнимизнинг ушбу сонида айни мавзуни давом эттирамиз, яъни Аллоҳнинг масжидларидан мусулмонларни тўсадиган инсонларга қандай азоблар бўлиши ҳақида суҳбатлашамиз.

Аввалги мақолада 1-Аллоҳнинг уйларида ҳақ сўз айтилишига тўсқинлик қиладиган ва масжидларни хароб қилишга уринадиган кимсадан кўра золимроқ одам йўқлиги ва 2-“Ахир улар масжидларга … ҳолларида киришлари керак эдику” оятидан кофирларнинг масжидларга бемалол, хотиржам, ўзларини ҳукмрондек ҳис қилиб киришлари ҳаромлиги ҳукми келиб чиқишини айтиб ўтган эдик.

3 – لهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ – “Улар учун бу дунёда расволик, охиратда эса буюк азоб бордир”. Бу ерда Аллоҳ Таоло Аллоҳнинг масжидларида уларнинг бино қилинишидан кўзланган мақсадлар амалга оширилишидан тўсадиганларнинг жазоси қандай бўлишини баён қиляпти. Уларнинг шу дунёдаги жазолари хорлик, шармандалик, дилларидаги маразларининг фош этилишидир.

Охиратдаги жазолари эса жуда-жуда қаттиқ азобдир.

أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَن لَّن يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغَانَهُمْ

“Балки дилларида мараз-нифоқ бўлган кимсалар Аллоҳ уларнинг (дилларидаги мўминларга нисбатан бўлган) адоватларини ошкор қилмас, деб ўйлагандирлар?!”. (Муҳаммад. 29)

4 – Аллоҳ Ерни саждагоҳ ва покиза қилди.

فَأَيُّمَا رَجُلٍ أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ فَلْيُصَلِّ حَيْثُ كَانَ

Росулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Намоз вақти кириб қолганда киши қаерда бўлса, ўша ерда уни адо этаверсин”. Бухорий ва Муслим ривояти.

Ўтган оятларда тавсифланган нусхалар томонидан Аллоҳнинг уйлари вайрон этилиб, у ерларда намоз ўқиш бекор қилинган экан, киши қаерда бўлса, ўша ерда намозини ўқийверсин. Масжидул Ҳаром қайси тарафда бўлса, юзини ўша тарафга бурсин. Зеро, ҳамма тарафнинг Эгаси, Яратувчиси Аллоҳдир.

Агар Масжидул Ҳаром шарқ томонда бўлса, шарқ томонга қараб намоз ўқисин. Агар у ғарб томонда бўлса, ғарб томонга қараб намоз ўқисин. Хуллас, Масжидул Ҳаром қайси томонда бўлса, ўша томонга қараб намоз ўқисин. Шуларнинг ҳаммасида у Аллоҳ томонига юзланган бўлаверади.

لِّلّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ

“Машриқ ҳам, мағриб ҳам Аллоҳникидир”. Яъни Аллоҳ ҳамма томонларнинг Эгаси ва Яратувчисидир. Бу ердаги машриқ ва мағриб ҳамма томонлар маъносини англатади. Машриқ қуёшнинг нури тушадиган ҳамма тарафдир. У йил фаслларига қараб, турли жойларни ёритади. Унинг нури шарқий уфқдаги биринчи нуқтадан охирги нуқтага қадар ҳаммасини ўз ичига олади. Мағриб ҳам машриқ кабидир.

5 – Кейин Аллоҳ Таоло бизга хабар беряптики, олдинги оятда айтиб ўтилган яҳудлар, насоролар ва мушриклар Аллоҳнинг боласи бор, дейдилар. Яҳудлар айтадиларки, “عُزَيْرٌ ابْنُ اللّهِ – Узайр Аллоҳнинг ўғли”. (Тавба. 30), насоролар айтадиларки, “الْمَسِيحُ ابْنُ اللّهِ – Масийҳ Аллоҳнинг ўғлидир”. (Тавба. 30), мушриклар айтадиларки, фаришталар Аллоҳнинг қизларидир “فَاسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ الْبَنَاتُ وَلَهُمُ الْبَنُونَ * أَمْ خَلَقْنَا الْمَلَائِكَةَ إِنَاثاً وَهُمْ شَاهِدُونَ * أَلَا إِنَّهُم مِّنْ إِفْكِهِمْ لَيَقُولُونَ * وَلَدَ اللَّهُ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ * أَصْطَفَى الْبَنَاتِ عَلَى الْبَنِينَ * مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ * أَفَلَا تَذَكَّرُونَ – Энди (эй Муҳаммад, Макка кофирларидан) сўранг-чи, қизлар (яъни уларнинг гумонича, фаришталар Аллоҳнинг қизлари эмиш) Парвардигорингизники-ю, ўғиллар уларникимикан?! Ёки Биз фаришталарни улар гувоҳ бўлган ҳолларида қиз қилиб яратдикмикан?! Огоҳ бўлингизким, улар ёлғончиликлари туфайли “Аллоҳнинг боласи (яъни қизлари) бор”, дерлар. Улар шак-шубҳасиз ёлғончидирлар. (Аллоҳ) ўғилларни қўйиб, қизларни танлаб олган эмишми?! (Эй Макка аҳли), сизларга нима бўлди?! Қандай (ноҳақ-нораво) ҳукм чиқармоқдасизлар-а?! Ахир эс-ҳушингизни йиғмайсизларми?!” (Ас-Саффот. 149-155)

Аллоҳ Таоло бизга Ўзини уларнинг бўҳтонларидан пок эканини, осмонлару ернинг Эгаси эканини, ҳамма нарса У Зотга итоат этиб, бўйсунишини билдиряпти.

(بَل ) бу сўз тескари маънони билдириш учун, яъни уларнинг Аллоҳнинг боласи бор, деган гумонлари бекорлигини кўрсатиш учун қўлланяпти. بَل لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ – Балки ер ва осмонлардаги нарсалар у Зотга тегишлидир иборасидан кейин фақат ақлсиз нарсалар учунгина ишлатиладиган (مَا ) сўзининг қўлланиши осмонлару ердаги ҳамма нарса, хусусан улар Аллоҳнинг ўғиллари, деб даъво қилаётган кимсалар Аллоҳнинг буюклиги олдида жонсиз жисмлардек, ҳатто улардан ҳам пастроқ нарсалар эканини билдиради. Аллоҳ қаерда-ю Аллоҳнинг махлуқотлари қаерда. Улар бола ота жинсидан бўлишини жуда яхши биладилар. Бу ерда эса бу ҳолат йўқ. Бири Холиқ, иккинчиси эса махлуқ. Бу гапда аллақандай махлуқларни осмонлару ерни, ўша махлуқларнинг ўзларини ҳам яратган Зотнинг ўғилларидир, деювчиларнинг устидан кулинган, уларнинг нақадар аҳмоқлиги кўрсатилган.

Булардан ташқари оят давомида Аллоҳ қуйидагиларни айтяпти, “Билмайдиган кимсалар (яъни Муҳаммад алайҳиссалом давридан олдинги даврлардаги мушриклар ҳам) шунга ўхшаш “Токи бизлар учун мана шу ерни ёриб, бир чашма чиқариб бермасанг биз сенга ҳаргиз иймон келтирмаймиз” каби гапларни айтишган ва Аллоҳ Таоло мушрикларнинг талабларини қондириб пайғамбарларига турли мўъжизаларни берган бўлсада, улар (мушриклар, насоролар ва яҳудлар) барибир иймонга киришмаган. Шуларни англатиш учун Аллоҳ оятнинг охирида “Диллари бир-бирига ўхшайди. Биз аниқ ишонадиган қавм учун оятларни аниқ баён қилдик” деди. Яъни ақлини ишлатган инсон учун Аллоҳ яратган нарсаларнинг ҳар бирида ўзига хос мўъжизалар беҳисобдир.

Оят охирида эса, Аллоҳ Таоло мустафо пайғамбари Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламни мушрикларнинг бундай инжиқликлару пасткашликлари, очиқ-ойдин сўзларни ҳам қабул қилмасдан тубанликда давом этишларидан кўп хафа бўлиб, аччиқланмасликлари учун, мушрикларнинг бундай қабул қилмасликлари ўзларига зарар эканини, улар бу билан жаҳаннамга тушишларини огоҳлантириб қўйяпти.

إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَنَذِيراً وَلاَ تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ

“Албатта, Биз сизни ҳақ билан суюнчли хабар берувчи ва огоҳлантирувчи қилиб юбордик. Ва жаҳаннамга тушувчилар ҳақида сўралмайсиз”. (Бақара. 119) Яъни “Сиз эй Муҳаммад, ақлини ишлатиб атрофидаги нарсалардан Аллоҳнинг борлигини топган ва Унга иймон келтирганларга суюнчли хабарларни беринг, беадаблик билан ҳақ сўзни қабул қилмаганларга жаҳаннам азоби хабарини бериб қўяверинг, бу қабул қилмаганларнинг амалидан сиз сўралмайсиз, ҳаққа бўйсунмаганликлари учун ўзлари жавоб берадилар”.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим

09.08.2018й.