Матбуот баёноти

Ҳусийлар иқтисодий лойиҳадан маҳрумдирлар

Шартномавий деҳқончилик – фермерларни эзадиган, FAO назоратини кучайтирадиган ва Яманда ғалла билан ўз-ўзини таъминлашни олдини оладиган асосий хавф ҳисобланади

2024 йил 26 август душанба куни қишлоқ хўжалиги, балиқчилик ва сув хўжалиги вазири доктор Ризвон Рубоий қишлоқ хўжалиги кооператив вакиллари ва ихтисослашган экспертлар билан маслаҳат учрашуви ўтказди. Учрашувда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сотишнинг самарали ва илғор воситаси сифатида шартномавий деҳқончиликнинг муҳим аҳамияти ҳақида сўз юритилди.

Қишлоқ хўжалиги вазири ишни ўз вазирлигида ўзгариш ва қурилиш дастури билан мана шундай бошлаган бўлса, бу ёқда ҳукумат бош вазири Аҳмад Ғолиб Раҳавий 2024 йил 24 август шанба куни ҳеч қандай стратегик маҳсулот экилмаётган Яманда ишни олма, анор, узум ва хурмо каби «пулли» экинларга эътибор қаратиш билан бошлади. Биз ўз ишини мана шундай бошлаган ҳукуматнинг биринчи ойида турибмиз!

Шартномавий деҳқончилик термини БМТнинг озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ҒАО) томонидан чиқарилган. Унга қуйидагича таъриф беришган: «Шартномавий деҳқончилик – қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини ишлаб чиқаришни харидор ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотини ишлаб чиқарувчилар ўртасидаги келишув асосида амалга оширишдир. Бу келишув маҳсулотларни ишлаб чиқариш ва сотиш шартларини белгилаб беради. Маҳсулотлар харидор томонидан белгиланган сифат стандартларига жавоб бериши ва харидор томонидан белгиланган вақтда етказиб берилиши керак. Бунинг муқобилида харидор маҳсулотни сотиб олиш мажбуриятини олади. Баъзи ҳолларда, у ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаш учун қишлоқ хўжалиги воситаларини етказиб бериш, ерни тайёрлаш ва техник маслаҳатлар каби қўшимча ёрдамлар ҳам тақдим этиши мумкин». Учрашувда иштирок этаётган экспертлар кимлар? Улар ҒАО вакиллари эмасми?! Яманда қишлоқ хўжалигини қаттиқ назорат остида ушлаб турган ҒАО эмасми? Буни ўз лойиҳаларини зўрлаб тиқиштириш, қишлоқ хўжалиги сиёсатини бошқариш, қишлоқ хўжалиги раҳбарларини тайинлаш орқали амалга оширмаяптими?

Баъзилар шартномавий деҳқончилик ўз-ўзини таъминлашни рўёбга чиқаради деб ўйлаяпти. Йўқ, аксинча, шартномавий деҳқончилик ҒАО ва трансчегаравий молия муассасаларининг ташқи назоратини кучайтиради. ҒАО назорати эса, қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари билан таъминлаш, Яман ташқарисидан генетик жиҳатдан ўзгартирилган уруғлар келтириш ва техник маслаҳатлар бериш ҳамда бозорларга янги шаклда етказиб бериш ниқоби остида, қишлоқ хўжалиги мавсумини уч даврга, яъни эрта, асосий ва кеч даврларга бўлиш орқали қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини йўналтириш демакдир!

Шартномавий деҳқончилик бир неча жиҳатдан шариатга зид.

Биринчи: Бу битим уч томон ўртасида бўлади. Биринчи томон меҳнат қилиш билан, иккинчи томон биринчи томон ҳосилини сотиб олиш билан, учинчи томон уларни судхўрлик кредитлари билан таъминлаш билан шуғулланади.

Иккинчи: Бу битимда ўзига тегишли бўлмаган нарсада савдо қилинади. Яъни ҳали экилмаган қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини тадбиркорларга сотилади.

Учинчи: Бунда банклар томонидан фермерларга судхўрликка асосланган қисқа муддатли кредитлар берилади.

Яманда шартномавий деҳқончилик бошланганига тўрт йил бўлди. Аммо озиқ-овқатга бўлган эҳтиёжимиз ҳали ҳам чет эл импортига боғлиқ. Шунинг учун шартномавий деҳқончилик асосида ўз-ўзини таъминлаш деган нарсага ҳеч қачон эришиб бўлмайди. Ўз-ўзини таъминлаш фақатгина судхўрлик муомаласига мутлақ чек қўйиш, ўзларининг зарарли ғоялари, шу жумладан, ерга, одамларга ва ҳайвонларга зарар етказадиган уруғлар билан келган мустамлакачиларни рад этиш, уларни мамлакатдан қувиб чиқариш ҳамда Пайғамбарлик минҳожи асосидаги иккинчи рошид Халифаликни барпо этиш орқали Ислом тузумини жорий қилиш билангина амалга ошади. Зеро, Халифаликдан ер юзи ва само аҳли рози бўлади, само ўз сувларини аямай ёғдириб беради, ер ўз остидаги неъматларини аямай чиқариб беради.

Аллоҳ Таоло айтади:

﴿وَٱبۡتَغِ فِيمَآ ءَاتَىٰكَ ٱللَّهُ ٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَۖ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ ٱلدُّنۡيَاۖ وَأَحۡسِن كَمَآ أَحۡسَنَ ٱللَّهُ إِلَيۡكَۖ وَلَا تَبۡغِ ٱلۡفَسَادَ فِي ٱلۡأَرۡضِۖ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلۡمُفۡسِدِينَ﴾

«Аллоҳ сизга ато этган мол-давлат билан (аввало) охират (ободлигини) умид қилинг ва дунёдан бўлган насибангизни ҳам унутманг. Аллоҳ сизга эҳсон қилгани каби сен ҳам (Аллоҳнинг бандаларига) инфоқ-эҳсон қилинг. Ерда бузғунчилик қилишга уринманг. Чунки Аллоҳ бузғунчи кимсаларни севмас»                                                                                                     [Қасос 77]

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Яман вилоятидаги матбуот бўлими