بسم الله الرحمن الرحيم

Ўзбекистон ҳукуматининг жинояткор бошқарувидаги журъати қаердан пайдо бўлиши тўғрисида тафаккур

Биз бу мақоламизда ҳукуматнинг қилаётган жиноятларини очишни кўзда тутмадик. Ана шу жиноятлар билан бошқаришга қандай журъат қилишлиги борасида фикр юритмоқчи бўлдик. Чунки барча онгли шахсларни бугунги жиноятчи ҳукуматларнинг қилаётган зулмлари ҳамда бу зулмлар нима учун аксар жамиятларда, айниқса Ўзбекистонда, акс таъсир этмаётганлиги албатта қизиқтиради. Қизиқтирибгина қолмай, балки бу борада жиддий тафаккур қилишга ундайди. Биз биламизки жамият учун жон куйдирадиган инсонлар аллақачон бу тўғрисида фиклашни бошлаганлар.

Ҳукуматларнинг бошқаруви қонунлар, қарорлар ва баъзи жамиятларда, мисол учун Ўзбекистонда, қоғозга ёзилмайдиган буйруқлар асосида олиб борилади. Кўп ҳолларда Ўзбекистондаги бошқарувнинг шундайлигини бу жамиятдаги инсонлар билиб туради, лекин бу билиш жамиятни ҳукуматга нисбатан итоатда бўлишига бугунги кунда таъсир кўрсатмаяпти. Биз биламизки, Ўзбекистондаги жамиятнинг баъзи вакилларига ҳукуматнинг жиноятларини очиб берсангиз ҳам сизни ёлғончига чиқаришидан, яъни ҳукуматга нисбатан эмас аксинча сизга нисбатан ишончи камайишидан бошқа натижага эриша олмаслигингиз мумкин. Ва ҳар қандай ҳолатда ҳам бу ҳукуматни ўзини ишини билиб, тўғри қарорлар билан бошқараётганлигига, худдики уларнинг ишончлари комил. Яъни ўша жиноятларни қилишлигига етарли сабаб бор ва бу сабаб жамият фаровонлиги билан боғлиқ деган тушунчага келиб қолган. Жамиятдаги инсонларнинг мана шу ишончи ҳукуматнинг жиноятларига асосий дастак бўлиб хисобланади. Нима учун биз бундай фикрдамиз? Қуйида мана шу ҳақда ўз мулоҳазаларимизни билдирамиз.

Ҳар бир жамиятга маълум бир ҳизблар (партиялар) ёки бошқача айтганда жамоалар томонидан фикр бериш йўли билан бошқарилади. Бу ҳизблар амалдаги ҳукумат томонидан шакллантирилган ёки амалдаги ҳукуматга муҳолиф бўлиб шаклланган бўлади. Мана шу ҳизблар жамиятни ҳукумат томонидан бошқарилишида ёки унинг бошқарувидан юз ўгиришида катта рол ўйнайди. Чунки бу ҳизблар жамиятдаги инсонларга фикр бериш орқали уларни маълум бир йўналишлар бўйича ҳаракатлантириб инсонларнинг ана шу ҳаракатларини назорат қилиб боради. Бу ҳизблар инсонлар учун етакчилик вазифасини бажарадилар. Яъни улар жамиятнинг мафкураси ва ғоялари шаклланишида муҳим ишларни олиб борадилар.

Энди ҳукумат томонидан олиб борилаётган зулмлар ва бу зулмларга жамиятнинг хеч қандай акс таъсири кўринмаётганлигига юқоридаги фикрларимизни боғласак. Ҳукумат томонидан шакллантирилган ҳизбнинг фаолияти жамиятдаги инсонларни ҳукуматга итоат қилдиришга қаратилади. Ана шу ҳизб жамиятдаги инсонларга фикр бериш ва ҳукумат томонидан олиб борилаётган ишларнинг жамиятга нисбатан таъсирини кузатиш ишларини олиб боради. Мисол учун ҳукумат томонидан шакллантирилган ҳизб жамиятда “Тинчликни ушлаб турган президентимизга шукр”, “Сиёсатга аралашмаслик керак” каби фикрларни жамиятдаги инсонларга сингдириш билан шуғулланади. Ва жамиятни кузатиш жараёнида унга нисбатан қандай ёндашиш лозим эканлигини аниқлайди. Шу нарсаларга қараб ҳукумат ўз қарорларини чиқаради ва жамиятга нисбатан ўз муносабатини белгилайди. Яна бир мисол 1999 йил 16 феврал воқеаларини эслайдиган бўлсак, ана шу воқеа содир этилиши билан ҳукумат жамиятга ўз фикрларини беришни бошлади, яъни бу ишни Ҳизб ут – Таҳрир аъзолари қилди деди. Ва жамиятни бу фикрларни қабул қилганлигини, яъни алдовларига жамиятдаги инсонлар ишонганлигини кўрганидан сўнг амалий жиҳаттадан ҳам бемалол ўз манфаатлари сари ҳаракатланди. Яъни беъмалол исломий инсонларни қамашни жадаллаштирди.

Ўрганадиган бўлсак жамият ўзи учун фикр ишлаб чиқмаслигини аксинча унга фикр берилишини кузатамиз. Ва шунингдек ҳукумат ёки давлат ҳам фикр ишлаб чиқмайди, ҳукумат ижрочи хисобланади. Фикрни фақат ҳизб беради. Яъни ҳар бир ҳизб ўзи асосланадиган нуқтадан туриб ҳар бир нарсага бахо, ҳукм беради, яъни фикр билдиради ва ана шу бахосини жамиятга тақдим қилади. Жамият ушбу фикрни қабул қилишига қараб ҳукумат ҳам ўз позициясини белгилайди. Яъни чиқараётган қарорларида аввало жамиятнинг қабул қилишини хисобга олади. Бу нарса кузатувлар асосида маълум бўлади. Шунинг учун ҳукуматларга эътибор берадиган бўлсак, баъзилари жамиятни рози қилиш йўлини тутса, бошқалари қўрқитиш йўлини танлайди. Албатта, жамиятнинг қўрқуви устун эканлигини билган ҳукумат қўрқитиш йўли билан бошқаришга ҳаракат қилади.

Ўзбекистондаги ҳукуматнинг ҳам маълум бир маънода ўз ҳизби бўлиб улар ҳукумат манфаатларидан келиб чиқиб фикрлар ишлаб чиқишади ва жамиятда шу фикрлар тарқатилиб инсонларнинг онгига сингдириб борилади. Ҳамда жамиятни ўша фикрлар билан суғорилиб ҳукуматнинг унга нисбатан муносабати қабул қилиши учун шароит хозирланади. Ва ҳукуматнинг жамиятга нисбатан муносабати жамият томонидан қандай қабул қилинаётганлигига ҳар доим диққат билан эътибор бериб борилади. Чунки юқорида айтиб ўтганимиздек ҳукумат жамиятда кузатилаётган таъсирга қараб унга нисбатан муомила қилаверади. Яъни бугунги Ўзбекистон ҳукуматининг жамиятга нисбатан муносабати шаклланишида асосий омил жамиятнинг ўзига қилинаётган муомилани қабул қилаётганлиги бўлмоқда. Жамият шу муомилани қабул қилиши ҳукуматнинг ўзи хоҳлагандек муносабатда бўлишига олиб келди. Жамият ана шу муомилани қабул қилаверар экан бу ҳолат давом этаверади.  

Мана шу хорловчи муомиладан халос бўлиш учун жамият ўзгариши керак. Ўзгариш учун ҳукумат томонидан шакллантирилган ҳизбнинг фикрларидан воз кечиб адолат йўлидаги ҳизбнинг фикрлари, мақсадлари ва ғояларига эргашиш керак.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ

01.02.2016й.