Ўзгартириш ўзгариш билан бўлади

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْنَ أَنفُسَكُمْ وَأَنتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلاَ تَعْقِلُونَ

– “Одамларни яхшиликка чорлаб туриб, ўзингизни унутасизми? Ҳолбуки, китобни тиловат қиляпсиз-ку. Ақлни ишлатмайсизми?!”  (Бақара:44)

Жамиятдаги ўзгартирилиши керак бўлган жиҳатларни ҳис қилиб турган баъзи инсонларнинг бу ҳолатни қандайдир йўллар билан ўзгартиришга ҳаракат қилаётганларини кўришимиз мумкин. Лекин ўзгартириш томон қадам ташлашда, аввало, ўзларидан бошламаганликлари улардаги нуқсон ва ўзгартириш йўлига тўсиқ бўлиб қолмоқда. Сабаби ўзгартиришдаги ҳаракат бошқаларни ўз ортидан эргаштиришни талаб қилади. Ўзгармаган одамга эса, унинг ортидан эргашиши керак бўлганларда ишонч пайдо бўлмайди. Ишонч пайдо бўлмас экан, ўзгартирмоқчи бўлган инсоннинг ортидан юрмайди. Демак, ишонч бўлиши учун унинг ўзи ўзгариш томон қадам ташлаган бўлиши шарт.

Умумий жиҳатдан кўриб чиқадиган бўлсак ҳам, жамият ўзгаришида шу жамиятдаги инсонларнинг фикр ва туйғулари ўзгариши асосий омилдир. Чунки бу нарсалар инсонларнинг амалларига бевосита таъсир кўрсатади. Фикрнинг ўзгариши ва шу ўзгариш бўйича туйғунинг тартибга солиниши инсоннинг ҳаётида ўз намунасини кўрсатмай қолмайди. Шунинг учун ўзгартиришни истовчи инсон, аввало, ўзи ана шу ўзгаришга тайёр бўлмоғи зарур. Яъни у истаган ҳаёт унинг ўзида хос ҳолатда бўлса ҳам кўриниши керак. Бу худди якка курашнинг бирор тури бўйича ўргатувчи ўрганувчига машқларни ўзи амалда кўрсатиб ўргатишига ўхшайди.

Ўзгариши керак бўлган ҳолатни қандай ўзгартириш ва ўзгарганидан кейин қандай ҳолатда бўлишини тасаввур қила олмаган инсон бундай ўзгартириш ишига киришмайди. Худди шундай ҳолатдаги инсон эргашмайди ҳам. Шунинг учун инсонларга ўзгартиришдан кейинги натижани тасаввур қилдира олиш муҳим ҳисобланади. Бундай ҳолат учун, яна таъкидлаб ўтамиз, ўзгартирмоқчи бўлган инсоннинг ўзи ўзгарган бўлиши керак. Яъни бу инсоннинг ўзгариши ўзи чақираётган ўзгариш сари бўлсин ва унинг ўзгаришидан кўзланган натижа ҳис қилинсин. Шу нарса унинг позициясини ўз ҳаётига сингиб ўтганлигини англатиб туради ва бундай ҳолат эргашувчиларда ҳам журъат пайдо бўлишига сабаб бўлади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

22.11.2019й