بسم الله الرحمن الرحيم

Роя газетаси:

Жанубий Судандаги очарчилик ҳамда қайта бирлашиш танловлари

Ҳасбуллоҳ Нур қаламига мансуб

Жанубий Судан аҳли ҳали урушдан боши чиқмасдан туриб, очарчилик балосига дуч келди. 2017 йил 20 март куни Жанубий Судан билан БМТ иккаласи ҳам Жанубий Судандаги Юқори Нил дарёсида жойлашган Ваҳда вилоятининг бир қисмида очарчилик бошланганини эълон қилди. БМТ очарчилик вилоятнинг қолган қисмларига ҳам тарқалиши мумкинлигидан огоҳлантирди. Жаҳон Озиқ-овқат Дастури (WFP)га кўра, «Жанубий Судан Аҳолисининг 40 %и, яъни 4.9 миллион шахс зудлик билан озиқ-овқат етказиб берилишга муҳтож». Жанубий Судандаги Миллий статистика бюроси раиси «Жанубий Суданда озиқ-овқат маҳсулотлари баҳоси ортиб кетгани, иқтисоднинг издан чиққани ва қишлоқ-хўжалик маҳсулотлари ишлаб чиқарилишининг пастлиги сабабли феврал билан апрел ойлари орасида 4.9 миллион шахс озиқ-овқат етишмаслигидан азият чекади», деди. Унинг таъкидлашича, июл ойида бу рақам 5.5 миллионга кўтарилиши мумкин. БМТнинг Жанубий Судандаги инсонпарварлик ишлари бўйича мувофиқлаштирувчиси «ҳар уч боладан биттаси жиддий озиқ-овқат тақчиллигига, 250 миллион бола очликдан ҳалок бўлиш хавфига дуч келаётгани»ни билдирди. Шунингдек, Жанубий Судандаги 12 миллион аҳолининг 8 миллиони ёрдамга муҳтожлигини, улардан 4.6 миллиони жиддий озиқ-овқат тақчиллигига дуч келганини таъкидлади… Бутун Жанубни қамраб олиб, озиқ-овқат билан боғлиқ қашшоқликдан дарак бераётган фожеалар манзараси мана шу.

Жанубий Судан ери, бўз ер. Нефт каби бойликларга эга. Чунончи, мамлакат иккига бўлиниши ортидан Судан таянадиган нефтнинг 85 %и, жанубда жойлашган. Бундан ташқари, уран, олтин, кумуш, унумдор қишлоқ хўжалик ерлари, мўл-кўл сувлар, энг олий навдаги ўсимликларга бой ўрмонлар… ҳаммаси Судан жанубида. Демак, айни азоб-уқубатларга сабаб, юртнинг қашшоқлиги эмас. Зеро, биз кўплаб кузатувчиларнинг бунга сабабни ички урушларга боғлаётганларини, баъзилар ёмон бошқарувга, яна баъзилар ҳукумат мулозимлари орасида кенг тарқалган коррупцияга боғлаётганига гувоҳ бўляпмиз, яна баъзилар эса раҳбарларнинг тажрибасизлиги бу юртни жарлик ёқасига олиб келганини айтяптилар.

Муаммонинг сабабларини ташхис қилиш натижасида, турли ечимлар ўртага ташланди. Ечимнинг асосийси, Жанубий Суданнинг қурол импортига тақиқ жорий қилиш керак, деган ечим бўлди. Аммо бундай иш – агар амалга ошириш амри маҳол деб айтмасак – жуда машаққатли. Гап шундаки, ҳисоботларга кўра, Жануб ҳукумати нефтдан олинадиган даромадининг 50 %ини қурол-яроққа сарфлайди. Баъзи бирлар – уруш тўхтагунга қадар, инсонпарварлик ёрдами ишларидан худди шошилинч тиббий ёрдам кўрсатиш каби фойдаланишни ўртага ташлади.

Бироқ бу ечимларнинг барчаси ҳодиса жойига умуман таъсир қилмайди. Зеро, очарчилик аллақачон амалда бошланиб бўлган, ҳозир унинг доираси, горизонтал жиҳатдан кенгайиб, улкан географик майдонни қамраб бормоқда, вертикал жиҳатдан олганда, муаммони тобора чуқурлаштирмоқда, ҳатто унинг ҳалокатли таъсири қўшни давлатларга, хусусан Судан шимолига қадар бориши мумкин. Зотан, бу гуманитар фалокат жанублик кўплаб оилаларни юртларидан қочиб, Хартумдан бошпана сўрашга мажбур қилди.

Дарҳақиқат, бундай ҳалокатли очарчиликнинг кўплаб сабаблари айтилди-ю, бироқ асосий бош сабаби айтилмади. Будан атайин кўз юмилди ёки уни атайин билмасликка олинди. Бу бош сабаб Жанубий Суданни Шимолдан бўлинишидир. Мазкур сабаблар эса, айни туб сабабнинг шохларидир, холос. Уруш, Жанубий Судан раҳбарларининг ёмон бошқаруви, коррупцияга ботганликлари, сиёсий тажрибага эга эмасликлари, буларнинг ҳаммаси юртни иккига бўлишдек ҳалокатли сиёсатдан келиб чиққан ва шунинг оқибатидир. Ахир, жанубдаги уруш, инглиз мустамлакачилари чиқиб кетиши биланоқ бошланган, яъни урушга замин тайёрлаб, фитна уруғини экиб кетган ўшалардир. Ўшандан буён, мана, ўнлаб йиллардан бери уруш тўхтагани йўқ. Шунга қарамай, иш очарчилик даражасига етмаган эди.

Судан заминидаги мавжуд бойликлар, нафақат суданликларнинг, балки қўшни давлатлар аҳолисининг ҳам фаровон ҳаёт кечиришларига етадиган даражада мўл. Бироқ буни рўёбга чиқаришнинг фақат бир йўли бор. У ҳам бўлса, соғлом ақидадан балқиб чиққан сиёсий мафкурадирки, ушбу мафкура соҳиби-халифа инсон ишларини, унга инсон деб қараган ҳолда, бошқаради, динига ё бошқа жиҳатига қараб ажратмайди, ҳатто у ҳайвону паррандаларга ҳам жавобгар бўлади. Шунинг учун айта оламизки, ечим Суданни қайта, зудлик билан бирлаштиришдадир. Бироқ буни бўлиш жиноятида шериклик қилган анави раҳбарлару уларга гумашталик қилган партия ва сиёсатчилари қўли билан амалга ошириб бўлмайди. Бу кимсалар юртни бўлиб, тақсимлаш жиноятига жанублик партия ва сиёсатчилар билан бирга қўл уришди, бу билан бутун Суданни бир-бири билан қирпичоқ бўладиган давлатчаларга парчалаб ташлашни қасд қилган АҚШ сиёсатини ижро этишди. Ушбу ечим Пайғамбарлик минҳожи асосидаги иккинчи рошид Халифалик байроғи остида амалга ошади. Зеро, Халифалик давлатида бошқарув инсонлар ишларига ғамхўрлик қилиш ва бошқалардан тўлиқ жавобгарликни ҳис қилиш асосида олиб борилади. Биз – Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таолонинг изни ила – яқинда буни кўзларимиз билан кўриб қувонамиз.

Роя газетасининг 2017 йил 29 март чоршанба кунги 123-сонидан