بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ақл ва Ҳаёт

33

Жамиятдаги ҳаёт тараққий этиши учун ҳаракатга келиш ва шу йўлда мустаҳкам позиция билан йўлда давом этиш ҳамда энг асосийси, бу фаолиятнинг ҳар бир поғонасида бу жамиятдаги инсонларни бир-бирларига боғлаб тура олиш мабда орқали амалга ошади. Жамиятдаги инсонларнинг бир-бирларига боғланиши тўғрисида озгина мулоҳаза юритиб ўтсак.

Инсонлар табиий эҳтиёжларини қондириш йўлида бир-бирлари билан алоқа ўрнатишга мажбурдирлар. Бу алоқалар ҳар қандай соҳаларни қамраб олади. Мисол учун ижтимоий соҳадан: оила қуриш учун никоҳ орқали эр-хотин бўлиш масаласи, иқтисодий соҳадан: керакли воситага эга бўлиш учун сотиш ва олиш, таълим соҳасидан: устоз шогирд муносабатлари, тиббиёт соҳасидан: шифо топиш учун табибга мурожаат қилиш… Хуллас жамиятдаги бундай алоқаларни санаб саноғига етиш қийин. Бу алоқаларга эътибор қаратсангиз инсонлар учун бу алоқалар ўрнатилиши қанчалик зарур эканлигини кўрасиз. Булардан келиб чиқиб эса, инсонлар жамоавий тарзда яшашга табиатан мойил эканликларининг аҳамиятини тушуниш мумкин.

Ўз-ўзидан маълумки, инсонлар бир-бирлари билан алоқада бўлишга шунчалик муҳтож эканлар, демакки, бу алоқаларни тартиблаштириб берувчи тартиботга ёки қонун-қоидага ҳам шунчалик муҳтождирлар. Чунки инсонлар ўртасидаги бу алоқалар маълум бир қонун-қоидалар асосида олиб борилмаса, жамиятни пароканда бўлишига ҳамда вайронагарчилик, зулмлар кўпайишига, натижада бу жамият яксон бўлишига олиб келади.

Жамиятни тартибга солувчи бундай қонун-қоидалар жамланмаси тузумни шакллантиради. Яъни қонун-қоидалар йиғиндиси тузумдир. Тузумнинг эса, келиб чиқиш асоси бўлиши керак. Бу асос шундай бир асос бўлиши керакки, ундан келиб чиқадиган тузум жамиятни нафақат парокандалик, яксон бўлишдан қутқарадиган, балки бу жамиятни тараққий эттириб, уни ўсиб кўкларга парвоз қилишида ҳамда бу жамиятдаги инсонларни зулмдан қутқарибгина қолмай, уларни ҳақиқий адолатли ва фаровон ҳаёт билан таъминлашга хизмат қилсин.

Тузум келиб чиқадиган асос, ақида мабда бўлишини айтиб ўтганмиз. Шундай экан, юқоридагилардан жамиятда мабданинг қанчалик аҳамият касб этишини тушуниб олиш қийин эмас.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

16.03.2019й.