Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили
Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
﴿أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللهِ حُكْمًا لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ﴾
“Динсизлик ҳукмрон бўлишини истайдиларми?! Имонлари комил бўлган қавм учун Аллоҳдан ҳам гўзалроқ ҳукм қилгувчи ким бор?!”
Хабар (president.uz 16.06.2025й): 16 июн куни Президент раислигида бўлиб ўтган видеоселектор йиғилишида халқ қабулхоналарининг барча ходимлари ишдан бўшатилиб, масалани ҳал қила оладиган фидойи кадрлар билан тўлдирилиши маълум қилинди.
Изоҳ: Мирзиёев, шунингдек, йиғилишда: “Халқ қабулхоналари тизими аҳоли дардини эшитиб, масалаларни ҳал қилиш ўрнига мурожаатларни давлат ташкилотларига тақсимловчи “диспетчер”га айланиб қолди”, – деди. Унинг бу гаплари 2016 йил илк иқтидорга келган пайтидаги чиқишларини эслатади. Ўшанда ҳам ҳокимларни халқ олдида масъул қилиш, мурожаатлар тизимини янгилаш ва “халқ давлатга эмас, давлат халққа хизмат қилиши керак” деган ғояни илгари сурганди. Бироқ амалда ҳокимият халқ хизматида эмас, балки шахсий манфаатлари учун мустамлакачи инвесторлар хизматида бўлди. Натижада, муаммолар гирдобига тушган аҳолининг норозилиги кучайиб, ҳукуматдаги мансабдорлар устидан шикоятлари кўпайди. Бу эса, халқ ва давлат муносабатларида чуқур жарлик юзага келганини кўрсатди. Буни президентнинг ўзи ҳам тасдиқлаб, ҳатто одамлар мурожаат ва шикоятларини ижтимоий тармоқлар орқали билдиришга ўтиш ҳолатлари кўпайганлигини тилга олди. Мирзиёев халқ ишончини қозониш учун баландпарвоз чиқишлари билан ўзини “ислоҳотчи раҳбар” қилиб кўрсатишда муваффақиятсизликка учради. Шу сабабли, халқ норозилигини пасайтириш ва ишончини тиклаш учун яна “оммага ёқадиган” чиқишлар керак бўлиб қолди. Бу билан халқаро майдондаги беқарорликнинг кучайиши ҳамда мамлакат ички ва ташқи сиёсатини глобал кучлар кўлига топшириши фонида Мирзиёев бошчилигидаги ҳукумат ички барқарорликни таъминлашга урғу бераётгани кўринмоқда. Лекин бу чоралар сабабларни эмас, оқибатларни бартараф этишга қаратилганлиги боис, бу галги чиқишини ҳам норозиликни юмшатиш учун қилинган популистик қадам, дейиш мумкин. Сабаблар эса, татбиқ қилинаётган яроқсиз тузум ва халққа бегона бўлиб қолган ҳокимлардир. Шундай экан, бунинг ягона ечими – Исломий қонун-қоидалар билан бошқарадиган одил раҳбар – Халифанинг бўлишидир.
Хабар (kun.uz 21.06.2025й): АҚШнинг Тошкентдаги элчихонаси 21 июндан бошлаб, F, M ва J тоифасидаги визаларга мурожаат қилаётган Ўзбекистон фуқароларидан ижтимоий тармоқлар (Facebook, Instagram, Twitter ва ҳ.к.)даги аккаунтларини махфийлик созламаларидан умумий ҳолатга ўгиришларни талаб қилди.
Изоҳ: Хабарда айтилганидек, бу янги талаб гўёки АҚШга кириш учун хавфсизлик текширувини осонлаштириш мақсадида жорий этилмоқда. Мурожаат этувчи DS-160 формасида сўнгги 5 йил ичида фойдаланган барча ижтимоий тармоқлардаги номлари, аккаунтлари ва фаолияти ҳақида тўлиқ маълумот беришга мажбур. Агар шундай маълумотлар берилмаса, визадан воз кечиш ёки келажакда умуман визани ололмаслик хавфи бор. Бу шунчаки “виза олиш тартиби” эмас. Аслида бу АҚШ томонидан мусулмонларнинг фикри, дунёқараши, эътиқоди, муносабати ва айниқса сиёсий мавқеини назорат қилишга қаратилган стратегик ҳаракатдир. Ижтимоий тармоқларда ёшлар Ғазо, Сурия, Яман, Шарқий Туркистондаги зулмни очиқ муҳокама қилмоқда, ҳақиқатни ёзмоқда, исломий ғояларни қўллаб-қувватлашларини билдирмоқда. Америка айнан мана шундан қўрқмоқда. Шунинг учун ким нима ёзган, қайси саҳифаларни кузатган, қаерда лайк босган – ҳаммаси таҳлил қилинади. Улар бу орқали ким қайси фикрда эканини аниқлаб, шу асосда кимга виза бериш, кимни рад этиш ҳақида қарор қабул қилади. Америка бу визалар орқали ўз ғояларига мойил, унга бўйсунадиган, танқид қилмайдиган инсонларни саралаб, бошқаларни эса четга суришни мақсад қилган. Бир сўз билан айтганда, бу талаблар юртимиз мусулмон ёшларини кузатиш ва назорат қилиш учун ишлаб чиқилган яхлит стратегик тузоқдир. Бундай талаб лаънати яҳуд вужудининг Фаластин ва Ғазо, ён-атрофидаги Исломий юртларга ҳеч бир тўсиқсиз ҳамла қилаётгани фонида янграмоқда. Албатта, бу Американинг қўллаб-қувватлови билан бўляпти. Демакки, мусулмонлар босқинчи яҳудлар билан бирга Америкадан ҳам нафратланишлари табиий ҳол. Бундай ҳолатда Америка ўзига нисбатан нафратга тўла мусулмонларни қабул қилишни олдини олишга уринади. Бошқа томондан, бу унинг сўз эркинлиги деган нарсаси ғирт уйдирма эканлигини ҳам яна бир бор тасдиқлайди. Аллоҳ таоло айтади:
وَلَن تَرۡضَىٰ عَنكَ ٱلۡيَهُودُ وَلَا ٱلنَّصَٰرَىٰ حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمۡۗ
– “Сиздан яҳудийлар ҳам, насронийлар ҳам уларнинг миллатига эргашмагунингизча ҳаргиз рози бўлмаслар”. (Бақара:120)
Хабар (kun.uz 21.06.2025й): Ўзбекистон технологик металлар комбинати (ТМК) 21 июн куни Канадада ўтган Камёб ер элементлари уюшмасининг халқаро анжуманига аъзо бўлди.
Изоҳ: Хабарга кўра, мазкур уюшма 2019 йилда Брюсселда тузилган бўлиб, унинг мақсади – глобал занжирни “барқарор” ва “экологик масъулиятли” тарзда ташкил этиш. Аъзолари орасида АҚШ, Япония, Европа ва Канада каби технологик гегемонлар мавжуд. ТМК эса Energy Fuels (АҚШ), JOGMEC (Япония), Saskatchewan Research Council (Канада), Neo Materials каби компаниялар билан музокаралар олиб борди. Шунингдек, McGill университети билан “Технологик металлар олий мактаби” лойиҳаси юзасидан келишувга эришилди. ТМК шу билан бирга ITIA ва ECGA каби халқаро ташкилотларга аъзоликни ҳам расмийлаштирди. Расмий баёнотларда таъкидланишича, булар технология трансфери ва халқаро ҳамкорликни мустаҳкамлаш учун замин яратади. Бироқ аслида бу Ўзбекистонни критик минераллар бозорида тўлақонли ўйинчи эмас, балки хомашё манбаига айлантириш йўлидаги навбатдаги қадамлардир. Чунки мустамлакачи Америка ҳамда унинг Япония ва Канада каби иттифоқчиларининг компаниялари бу жараённи бир томондан “ҳамкорлик” деб атаяпти, иккинчи томондан эса ўз технологик эҳтиёжларини қоплаш учун ишлов берилмаган, қиймат қўшилмаган минералларни арзон нархларда тортиб олиш имкониятини кучайтиряпти. “Технология трансфери” дейилаётган нарса ҳам чалғитувчи ибора холос. Чунки амалда технология таг-туги билан бизга берилмайди, балки бу жараён тўлиқ уларнинг назоратида бўлади. Уларнинг заводлари қайта ишлайди, қўшилган қиймат ҳам уларда қолади. Шунинг учун ҳам бу асло иқтисодий тараққиёт эмас, балки ўз қўли билан ўзини камбағал қилиш сиёсатидир. Токи, Исломга қайтмас эканмиз, табиий бойликларимизни бўлмағур шартномалар ва келишувлар ниқоби остида талон-тарож қилишлар тўхтовсиз давом этаверади. Росулуллоҳ ﷺ дедилар: “Одамлар уч нарсада шерикдир: сув, олов ва яйловда”.
Хабар (uzdaily.uz 21.06.2025й): 21 июн куни Туркиянинг Истанбул шаҳрида Ўзбекистон Республикаси ташқи ишлар вазири Баҳтиёр Саидов Ислом ҳамкорлик ташкилоти (ИҲТ) Ташқи ишлар вазирлари кенгашининг 51-сессиясида иштирок этди.
Изоҳ: Хабарга кўра, вазир ўз баёнотида анжуман беқарор геосиёсий вазиятда ўтаётганини қайд этди. Унга кўра, муаммоларни ҳал қилиш учун кўп томонлама мулоқот ва дипломатик механизмлар зарур. Марказий Осиёда амалий ҳамжиҳатлик борлиги айтилди. Шунингдек, Саидов Ўзбекистоннинг халқаро ҳуқуқ, тинчлик ва инсон қадрини ҳимоя қилишга қаратилган гуманитар ташаббусларда қатъий эканини билдирди. Аммо бу сўзларнинг ҳаётда кўзга кўринарли самараси борми?! Бугун Ғазо, Яман, Сурия, Шарқий Туркистонда мусулмонлар кунига қирилиб, қони тўкиляпти. Лекин “Ислом олами” деб аталувчи 57 та давлат нима билан банд?! Йиғилишлар, анжуманлар, конференциялар… Яна ўша “бирлик”, “адолат”, “мулоқот” деган қуруқ гаплар. Улардан эса бирор фойда йўқ, чунки бу ташкилотлар, жумладан, ИҲТ ҳам мустамлакачилар томонидан шакллантирилган бўлиб, уларнинг розилигисиз оғиз оча олмайди. Бу каби анжуманларда Исломий ҳукмларга асосланган ечимлар муҳокама қилинмайди. Улар ғарбча дипломатик ва юмшоқ нутқлардан нарига ўтмайди. Шунинг учун бу йиғилишлар Ислом уммати фойдасига эмас, аксинча мусулмонларни алдашга, кўзбўямачиликка хизмат қилмоқда. Бироқ умматда кун сайин сиёсий онг камол топиб, бу каби анжуманларнинг фойдасизлигини англаб етмоқдалар. Кофирлар мусулмонларни қирғин қилаётганда мусулмонлар устидаги ҳукмдорлар улар билан мулоқотлашиш, “тенг ҳамкорлик” ўрнатиш каби сафсаталар билан банд. Бу нафақат сиёсий ожизлик, балки Ислом нуқтаи назаридан ножоиз ишдир. Бу каби ташкилотлар Исломий бирликни тикламайди. Аксинча, умматни ухлатади. Ҳақиқий бирлик, ҳақиқий ечим, Аллоҳнинг изни ила, Халифалик давлати тикланиши орқали бўлади. Ана шундагина умматнинг ҳақиқий қудрати намоён бўлади, душманга қарши реал позиция шаклланади. У кунлар эса, албатта, яқиндир. Аллоҳ таоло айтади:
أَلَآ إِنَّ نَصۡرَ ٱللَّهِ قَرِيبٞ
– “Огоҳ бўлингизким, Аллоҳнинг ёрдами яқиндир”. (Бақара:214)
Хабар (gazeta.uz 23.06.2025й): 21 июнь куни Тошкентда Инвестициялар, саноат ва савдо вазири Лазиз Кудратов Хитой Эксимбанки раҳбари Чен Хуайюй билан учрашди ва телекоммуникация соҳасидаги лойиҳалар учун 500 миллион доллардан иборат қарз шартномасига имзо чекилди.
Изоҳ: Маълумотларга кўра, 2002 йилдан буён Хитой Эксимбанки билан умумий қиймати 3,2 миллиард доллар бўлган 51 та лойиҳа амалга оширилган – энергетикадан тортиб, соғлиқни сақлаш ва таълимгача. Айни пайтда 1,9 миллиард долларлик 2 лойиҳа бажарилмоқда, яна 13 та лойиҳа муҳокамада турибди. Эндиликда эса навбат “ахборот майдони”ни молиялаштиришга етиб келди. 500 миллион доллар Ўзбекистон учун анчагина катта маблағ. Бунинг ортида Хитойнинг Ўзбекистондаги ақллар, маълумотлар ва муносабатлар устидан стратегик назорат ўрнатиш ҳаракати яширинган бўлишининг эҳтимоли кўпроқ. Ушбу лойиҳалар орқали Хитой ўзининг дастур ва ускуналари билан ахборот тармоқларини техник жиҳатдан ўз тизимига боғлаб қўйиши; ижтимоий тармоқлар, интернет оқимлари, мобил алоқа каби воситалар орқали фикрлар ва муносабатлар устидан билвосита таъсир ўтказа бошлаши; “ҳамкорлик” деб аталган шартномалар орқали Ўзбекистонни қарз ва қарамлик занжирида ушлашни сиёсий стратегия сифатида қўллаши эҳтимоли юқоридир. Бу ҳолат “рақамли инфратузилмани ривожлантириш” дея ниқобланади, аммо аслида бу Хитойдек Ислом ва мусулмонларга ашаддий душман давлатга қимматли маълумотларни ўз қўлимиз билан топширишни англатади. Масалан, Хитойдан олиб келинган видеокамералар ва бошқа ускуналар устидан назорат ўзбек тарафининг қўлида эмас, балки хитойликларнинг қўлида эканлиги ҳар қандай ақли расо одамни ташвишга солмаслиги мумкин эмас. Ўзбек режими қайси ақл билан Хитойга шундай катта имкониятни қўшқўллаб топширяпти?! Афсуски, қарз билан боғлиқ бўлган ҳар қандай лойиҳа мамлакат ўз салоҳиятини ўз қўли билан бошқаларга топширишига сабаб бўлади. Ўзларини бундай аҳволга тушириб қўйиш эса мусулмонлар учун асло жоиз эмас! Аллоҳ таоло айтади:
وَلَن يَجۡعَلَ ٱللَّهُ لِلۡكَٰفِرِينَ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ سَبِيلًا
– “Аллоҳ ҳаргиз кофирларга мўминлар устидан йўл бермас”. (Нисо:141)
Хабар (qalampir.uz 25.06.2025й): Жаҳон банки Ўзбекистонда кичик ГЭСлар қурилиши учун 150 миллион доллар кредит ажратди. Бу ҳақда Жаҳон банкининг Тошкентдаги ваколатхонаси расман маълум қилди.
Изоҳ: Хабарда айтилишича, 2026 йилгача 3 мингга яқин кичик гидроэлектр станциялари барпо этилиб, уларнинг умумий қуввати 160 МВтга етказилиши, 280 минг аҳоли қўшимча электр билан таъминланиши кўзда тутилган. Лойиҳа 2025-2030 йиллар оралиғида амалга оширилиб, натижада йилига 520 гигаватт-соат “экологик тоза” энергия ишлаб чиқарилиши ва атмосферага чиқариладиган карбонат ангидрид миқдори 430 минг тоннагача камайиши режалаштирилмоқда. Мавжуд суғориш каналлари асосида 270 та майдон танланган, уларнинг катта қисми 100-1000 кВт орасидаги қувватга эга. Ушбу кичик ГЭСларда ишлаб чиқарилган энергия “Ҳудудий электр тармоқлари” АЖ томонидан харид қилинади. Бир қарашда бу лойиҳа “экологияни асраш” ва “аҳолига электр энергиясини етказиш” каби жозибадор мақсадлар сифатида намоён бўлади. Аммо реалликда бу Жаҳон банки ва унинг ортида турган Американинг геосиёсий манфаатлари билан боғлиқ иқтисодий қарамлик механизмидир. Жаҳон банки ўзини “камбағалликни қисқартириш”ни мақсад қилган халқаро молия институти сифатида кўрсатса-да, тарихий ва замонавий тажриба шуни кўрсатмоқдаки, у кўплаб давлатларда иқтисодий мустақилликни заифлаштириш, стратегик соҳаларни қарз воситаси орқали назоратга олиш функциясини бажаради. Бу замонавий молиявий мустамлакачиликнинг айни кўринишидир. Энергетика соҳасидаги лойиҳаларни Ғарб молия муассасалари орқали молиялаштириш уларни бозор талабларига мослаштиришни англатади. Натижада, муҳим соҳалардаги бошқарув давлат эмас, хусусий ва хорижий капитал қўлига ўтади. Давлат эса бор-йўғи кафолат берувчи ва назорат қилувчи ролини бажаради. Ачинарли жиҳати шундаки, лойиҳалар қарз ҳисобига амалга оширилаётгани, оммага тегишли табиий бойликлар, жумладан, сув, каналлар ва энергия манбалари Жаҳон банки орқали Ғарбдаги капитал марказларига боғланиб қолади. Бундай ҳолат Пайғамбаримиз Муҳаммад ﷺнинг қуйидаги ҳадислари билан очиқ рад этилади: “Одамлар уч нарсада шерикдирлар: сув, олов ва яйловда”. (Абу Довуд, Ибн Можа, Аҳмад)
Хабар (gazeta.uz 25.06.2025й): Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) Ўзбекистонда амалдаги пенсия тизимини барқарор ва муносиб даражада ушлаб туриш учун ислоҳ қилиш зарур, деб ҳисобламоқда. Бу ҳақда ХВЖ миссиясининг мамлакатга ташрифи якунлари бўйича берган хулосасида айтилди.
Изоҳ: ХВЖ пенсия тизимининг барқарорлигини таъминлаш мақсадида қатор чораларни таклиф қилмоқда, дейилади хабарда. Уларга, пенсия ёшини босқичма-босқич ошириш (ҳозирда эркаклар учун 60, аёллар учун 55 ёш), айрим ташкилотлар учун белгиланган имтиёзли бадал ставкаларини бекор қилиш, стандарт бадални ошириш каби механизмларни жорий этиш киради. Аммо воқеликда бу таклифлар ортидаги ҳақиқий мақсад – ХВЖ ва Жаҳон банки каби халқаро молиявий тузилмаларнинг Ўзбекистон бюджетини ўз назорати остига олишдир. Шунингдек, пенсия ёшини ошириш, мажбурий бадалларни кўпайтириш ва автоматик индексация механизмларини жорий этиш пенсия жамғармасини “инвесторлар учун қулай”, яъни бозорга мос механизмга айлантириш учун амалга оширилади. Бундан ташқари, ҳукумат шишиб кетган ташқи қарз юкини ҳам белидан кучи кетган қарияларга юкламоқчи кўринади. Зеро, ХВЖ ўзбек ҳукуматини бюджет маблағларини иқтисод қилишнинг қаттиқ режимига ўтишини хоҳлаяпти. Мавжуд оғир иқтисодий шароитда бундай “ислоҳотлар” жамиятнинг катта қисмини давлат кафолати ва моддий таъминотдан маҳрум қилишга олиб боради. Ва бундай ҳолатнинг юзага келиш сабаби капиталистик демократия тузумидир. Чунки бу тузумда одамларни белидан қуввати кетганидан сўнг уларга ортиқча юк сифатида қаралади. Ислом эса Умар ибн Хаттоб (р.а.) насроний қарияга давлат хазинасидан нафақа тайинлаганидек, ҳақиқий адолат ва ғамхўрликни эътиқод асосида амалга оширади. Ана шундагина инсон қадри ва ҳаёти манфаат эмас, ғамхўрлик ва раҳмат билан ўлчанади.
يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
– “Аллоҳ сизлар учун енгилликни истайди, оғирликни эса истамайди”. (Бақара:185)
Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Салоҳиддин
30.06.2025й
