Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

بسم الله الرحمن الرحيم

﴿أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللهِ حُكْمًا لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ﴾

“Динсизлик ҳукмрон бўлишини истайдиларми?! Имонлари комил бўлган қавм учун Аллоҳдан ҳам гўзалроқ ҳукм қилгувчи ким бор?!”

Хабар (IMV 10.07.2023й): Жорий йилнинг 10 июл куни Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазири ўринбосари Дилшод Султонов Винсент де Пол Кукпайзан бошчилигидаги Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) ва Осиё тараққиёт банки (ОТБ) фискал департаменти вакиллари билан учрашди.

Изоҳ: Ушбу учрашувда ТАДАТ орқали Ўзбекистон солиқ маъмуриятини баҳолаш бўйича ХВЖ ва ОТБ қўшма миссиясининг асосий йўналишлари муҳокама қилинди. Миссиянинг асосий мақсади солиқ маъмурияти ҳолатини диагностик баҳолаш (ТАДАТ) бўлиб, унинг доирасида солиқ маъмуриятининг кучли ва заиф томонлари, шунингдек, кейинги ислоҳот ва ҳаракатлар кетма-кетлиги дастури аниқланади. Ушбу миссиядан кўзланган мақсадни умумий ва соддароқ қилиб айтсак, Ўзбекистон ҳукуматига халқ ва тадбиркорлардан солиқ йиғиб олиш харажатларини камайтириш, солиқ солинадиган базани кенгайтириш ва солиқ тушумларини ошириш йўлларини кўрсатишдир. Ташриф якунида миссия аъзолари  солиқ соҳасида қатор ислоҳотлар ўтказиш бўйича ўз тавсияларини беради. У кўрсатмалар гарчи тавсия деб номланса-да, аслида талабдир, яъни ҳукумат уларни хоҳласа ҳам, хоҳламаса ҳам бажаришга мажбур. Чунки  Жаҳон банки (ЖБ), ОТБ каби халқаро молиявий ташкилотлар ҳукуматга катта миқдорда қарз берган ва уларни узишда ушбу ташкилотларнинг ўзи доимий йўл-йўриқ кўрсатиб боради. Солиққа тортишни кенгайтириш ва солиқ тушумларини ошириш ҳам шу йўл-йўриқлар сирасига киради. Ўтган йилнинг апрел ойида ХВЖ ва ЖБ Ўзбекистонга “Солиқ маъмуриятчилигини ислоҳ қилиш” лойиҳаси доирасида 60 млн доллар маблағ ҳам ажратганди. Бундан кўриниб турибдики, ҳукуматнинг ушбу ташкилотлар билан ҳамкорлик қилиши халқимиз бошига битган бало бўлиб, унинг шундай ҳам осон бўлмаган ҳаётини янада қийинлаштиришдан бошқа нарса олиб келмайди. Бунинг бош сабабчиси бугун устимизда татбиқ қилинаётган капиталистик иқтисодий низомдир. Чиндан ҳам айнан шу тузум давлатни биз кўриб турган солиқчи давлатга айлантириб қўйди. Ваҳоланки, Ислом тузуми татбиқ қилинса, бундай ношаръий солиқларнинг барчаси бекор қилинади. Фақат қодир одамдан ва Шариат белгилаган миқдорда солиқ олинади.

Хабар (uza.uz 11.07.2023й): Президент Шавкат Мирзиёев раислигида ўтган инвестициялар жалб қилишни янада кенгайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар юзасидан видеоселектор йиғилишида йил бошида режа қилинган хорижий сармояларни ўзлаштириш вазифаларининг ижроси бўйича йўл қўйган хатолари сабабли бир қатор раҳбарлар ишдан олинди.

Изоҳ: Шавкат Мирзиёев сайловдан кейинги илк мажлисидаёқ инвестиция масаласини кўтаргани ва раҳбарларнинг коррупция ёки бошқа жиноятлари учун эмас, аксинча инвестиция масаласида сусткашликка йўл қўйгани сабабли жазолангани давлат учун ташқи инвестиция бирламчи масалага айланганини кўрсатади. Инвестиция иқтисодиётни ривожлантиришнинг ягона йўли, деган назария капиталистик иқтисод низомидан келиб чиқади. Давлат тузуми демократия ҳисобланган Ўзбекистон, ўз иқтисодини Исломнинг иқтисодий низоми асосларига қурмагани учун хорижий капитални жалб қилишга катта аҳамият қаратиши табиий. Шу сабабдан хорижий инвестиция ва унинг хатарли оқибатлари ҳақида тасаввур пайдо бўлиши учун демократияга асосланган Индонезия ва Туркияга ўхшаш давлатлар иқтисодига назар ташлашнинг ўзи кифоя. Бу мамлакатларда ташқи сармоя сабаб, даставвал иш жойлари яратилди, товар ва хизматлар сони ортди, маҳаллий бозорлардаги рақобат муҳити яхшиланди, бироқ кейинчалик улкан монополиялар юзага келди. Чунки хорижлик инвесторлар давлат олдига хусусийлаштириш сиёсатини қўллаш талабини қўйди. Бундан ташқари, инвесторлар миллий валютадаги киримларини хориж валютасига конвертация қилиши сабабли, маҳаллий банкларга доимий равишда халқаро валюта захирасини ушлаб туриши мажбурий бўлади. Бу эса ўз-ўзидан ташқи қарзнинг мунтазам ўсиши ва миллий валютанинг қадрсизланишига сабаб бўлади. Ўзбекистон ҳукумати ҳам давлат бошқарувида бўлиб келган конлар, завод ва фабрикалар, шунингдек жамоатчиликка ошкор қилинмаётган кўплаб омма-халқ мулкларини сотувга қўяр экан, бу сиёсатнинг салбий оқибатлари ёзиб чиқилса қоғозга сиғмайдиган бўлиб кетишига шубҳа қилмаса ҳам бўлади. Ўзбекистоннинг мусулмон халқи социализмдан сўнг капиталистик демократия зулми остига кириб, мисоли ёмғирдан қочиб дўлга тутилгандек бўлди. Улар олдида ягона муқобил тузум сифатида Ислом мабдаси турибди. Агар мусулмонлар ўз эътиқодларидан келиб чиқиб Рошид Халифалик бошқарувида мукаммал Ислом иқтисодини танласа, ташқи давлатларга қарам бўлмаган мумтоз, барқарор иқтисодий фаровонлик ҳаётига ва охиратдаги абадий бахтга мушарраф бўлишади.

Хабар (kun.uz 12.07.2023й): Ўзбекистонда букмекерлик фаолиятига рухсат берилиши мумкин. Бу ҳақда президентнинг “Оммавий ва профессионал футболни ҳар томонлама ривожлантиришнинг қўшимча чора-табдирлари” тўғрисидаги қарорида белгилаб қўйилган.

Изоҳ: Букмекерлик қиморнинг бир тури бўлиб, қимор эса шаръан ҳаром. Аллоҳ Таоло “Моида” сурасининг 90-оятида қимор ҳам шайтон амалидан бўлган ҳаром иш эканини айтади. Ҳанафия мазҳабига кўра, “таваккал”ига пул тикиладиган ҳар бир нарса қиморга киради. Бу қуйидаги ривоятдан олинган: бир киши бошқа бир кишига, агар фалон-фалонча тухум есанг, сенга фалонча (пул) бераман деди ва иккаласи бу масалани Али розияллоҳу анҳуга кўтаришди. Али розияллоҳу анҳу: “бу қимор”, – деди ва унга ижозат бермади. Букмекерлар қимор ўйинларини ташкил қилувчи конторалар бўлиб, бу одамлар молини ботил йўллар билан ейишдир. Ҳозирги глобаллашиш шароитида кофир Ғарб ўзининг ҳаёт ҳақидаги тушунчалари ва ҳаёт тарзини мусулмонларга турли воситалар билан тиқиштиришга зўр бериб уринмоқда. Буни “футбол ва спортни ҳар томонлама ривожлантириш”, “тараққиёт” ва ҳоказолар каби усти ялтироқ қоғозга ўраб тақдим қилмоқда. Хабарда айтилишича, “ўйинларга пул тикиб, ютқазиш натижасида ўз жонига қасд қилувчилар сони ошмайдими?” деган ўринли хавотирлар билдирилган. Демак, букмекерлик инсонларнинг моли-ю жонига хатарни олиб келади. Шунинг учун, хабарда айтилганидек, ҳатто ўша Ғарбнинг баъзи давлатлари ҳам бундан воз кечмоқда. Бироқ масала бир ишдан келадиган фойда-зарарда эмас, балки Шариатнинг қандай ҳукм қилганлигидадир. Ҳар қандай амалга шу эътиборда қараш керак, яъни ўлчов фойда-зарар эмас, балки ҳалол-ҳаром бўлиши лозим. Жумладан, қимор ўйинлари ва уларни ташкил қиладиганларни ҳам бу амалнинг ҳаром эканлиги учун тақиқлаш зарур.

Хабар (president.uz 14.07.2023й): Коррупцияга берилган ҳар қандай раҳбар билан хайрлашамиз – Президент. Тантанали қасамёд қилиб, 3-муддатга Президент лавозимига киришган Мирзиёев: “Барча бўғиндаги раҳбарларга чиройли, баландпарвоз гапига қараб эмас, фаолиятининг аниқ натижасига қараб баҳо берамиз…”, – деди.

Изоҳ: Президент Ш. Мирзиёевнинг “амалдорларнинг баланпарвоз гапларига қараб эмас…” деб айтган баландпарвоз хитобларига халқимиз аллақачон кўникиб улгурди. “Коррупцияга берилган ҳар қандай раҳбар билан хайрлашамиз” деганига келсак, юрт раҳбарларининг бу илдиз отиб кетган иллатлари туфайли бир неча ўн йиллардан буён изтиробдаги халқимиз ҳам коррупция ботқоғига қулоғигача ботган тузум раҳбарларини кичигидан то энг каттасигача устиларидан улоқтириб, “хайрлашгиси” келса-да, бунинг ҳеч иложи бўлмаётганидан, “хайрлашиб” ўзга юртларга чиқиб кетишга мажбур бўлмоқда. Юрт ободлиги, фаровонлиги баҳонасида йирик давлатлар ва халқаро молиявий ташкилотлардан олинаётган осмон қадар улкан қарзлар туғилиб улгурмаган гўдакларимизгача қарзга ботирмоқда. Қолаверса, қарзларнинг фоизлари халқимиз келажагини боши берк кўчага олиб кириб қўйди. 2022 йил 1 январ ҳолатига Ўзбекистоннинг ташқи қарзи 39,6 млрд. долларга етган бўлса, 2023 йилда яна қўшимча 4,5 млрд. доллар қарз олиш режалаштирилгани айтилган. Бу каби тоғларча қарзлар турли заруратлар баҳонасида йирик давлатлардан олиниб, коррупционерлар ўртасида қумга сингиган сувдек йўқ бўлиб кетяпти. Рақамлар эса халқимиз гарданида оғир юк бўлиб қоляпти. Аммо бу қарзларни қайтариш зиммасида қолаётган халқимиз президентнинг юқоридаги ваъдаларидан бирор ижобий натижани умид ҳам қилмай қўйди. Лекин хоҳлардикки, бу заҳматкаш халқимиз аллақачон “хайрлашишимиз” лозим бўлган нафси ўпқон бугунги раҳбарлар ва ботил тузумдан адолат қиличи қўлида бўлган халифа ёрдамидагина халос бўлишини англасалар эди.

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон матбуот бўлими аъзоси Абдураҳмон

17.07.2023й