Ҳар бир ибтидоси бор ишнинг интиҳоси бордир

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ҳар бир жон эгаси тотиб кўрадиган бир нарса борки, унинг исми ажалдир. У инсон хоҳ мўмин бўлсин, хоҳ динсиз кимса бўлсин, уни эслаганда хотиржамлиги бузилади. Сабаби, иймонсиз киши учун ҳаётининг асоси бўлган айшу-ишратлари, маишатлари, бир сўз билан айтсак, дунёдаги бахт деб билган лаззатлардан маҳрум бўлиши кўриниб қолади. Иймон келтириб, Роббисини айтганлари асосида ҳаётини ўтказган мўмин бандада ҳам қўрқув бўлишини сабаби, энг сўнгги нафасим иймон калимаси билан чиқса-ю, Роббимга ёруғ юз билан рўбарў бўлсам, деган нияти бўлади.

Шундай экан, ўлим деган сўзни воқелиги қандай? Ўлим деганда мутлақ йўқ бўлиб кетишни тушуниш керакми ёки ўлим бир ҳолатдан иккинчи ҳолатга, яъни бир оламдан бошқа оламга кўчиб ўтиш эканлигини тушуниш керакми? Ушбу саволлар инсоният яратилгандан буён барчани қизиқтириб келган ва бундан кейин ҳам шундай бўлиб қолади. Биз мусулмон бўлганлигимиз учун Роббимиз тарафидан юборилган Қуръонга мурожаат қиламиз ва унга иймон келтирамиз. Аллоҳ Таоло бу ҳақда шундай дейди:

وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاَّ بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلاً

– “Ҳар бир жон фақат Аллоҳнинг изни билан ва аниқ белгилаб қўйилган муддатда ўлади”.  (Оли Имрон:145)

Яъни ҳар бир инсон она қорнидалиги даврида Аллоҳ Таоло ушбу жон эгасини неча йил, неча соат, неча сония умр кўришини ёзиб қўяди. Ушбу берилган муддат етиб келганда, у инсон ким бўлишидан қатъий назар, хоҳ шох бўлсин хоҳ гадо, хоҳ мурғак гўдак бўлсин хоҳ кекса, хоҳ аёл бўлсин хоҳ эркак, берилган жон омонатини беихтиёр топширади. Аллоҳ Субҳанаҳу  айтади:

أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِكُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ

– “Қаерда бўлсангиз, ҳатто мустаҳкам қалъалар ичида бўлсангиз ҳам ўлим сизларни топиб олур”.       (Нисо:78)

Яъни қайси маконда бўлмасин, қалин қалъа ичидамисиз, минглаб тан соқчилар қуршовидамисиз, бутун ер юзига ҳукмдорлик даъвосида бўлган амал соҳибимисиз, миллионлаб пулларни хазина қилиб номингиз сир сақланадиган банкларга жойлаган миллионермисиз, бундан қатъий назар ўлим сизни топади.

Аллоҳ Таоло яна айтади:

فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لاَ يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ يَسْتَقْدِمُونَ

– “Бас, қачон уларнинг ажаллари етиб келганида эса уни бирон соат кетга ҳам сура олмайдилар, муқаддам ҳам қила олмайдилар”.  (Нахл:61)

Яъни ҳар бир жон эгасига ёзилган ажал муддати етса, ундан бир сония бўлса-да кечиктирилмайди. Шу ўринда айтиш мумкинки, агар берилган ажал муддатини мол-дунё эвазига бир йилга узайтириш мумкин бўлганида, ўз манфаатини ўзгалар манфаатидан устун кўрувчи ҳукмдорлар, ўз халқини, юртини сотиб бўлса-да, ажалларини ортга суришлари аниқ эди. Аммо юқоридаги оятда келганидек, бирор сонияга ҳам узайтира олмаслар. Хулоса ўрнида айтамизки, эсга олинганда бутун вужудимиз сесканадиган, ҳатто фарзандларимиз, бор бойликларимиз ёрдам бера олмайдиган ажал соатларимизни унутмасак, икки дунё азизлигига эришамиз.  

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин

14.10.2019й