Бойлик бахт келтирадими?
Бойлик бахт келтирадими?
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Кўпчилигимиз бой бўлишни хоҳлаймиз, ҳеч ким қашшоқ ҳаётда яшашни хоҳламайди. Бойликка интилиш инсон табиатида мавжуд ва буни ундан юлиб олишнинг иложи йўқ. Чунки инсондаги бақо (яшаш учун кураш) ғаризаси унга доимо бойлик, мол-мулкка интилишга туртки бериб туради. Жамиятимизда кўпчилик мана шу туртки ортидан турли йўллар билан – ҳалол ёки ҳаром бўлишидан қатъий назар – бой бўлишга ҳаракат қилмоқда. Чунки кўпчилик бойликка бахтга эришишнинг асосий шарти сифатида қарайди. Шунга кўра, бойликка нисбатан бундай муносабатда бўлишнинг нотўғрилиги тўғрисида турли давра суҳбатлари, баҳс-мунозаралар, телевизион фильмлар ва ҳоказолар орқали тарғибот-ташвиқот ишлари олиб борилаётганини кўряпмиз. Бироқ бу каби тадбирлар одамларга деярли таъсир қилмаяпти, аксинча одамларда бойликка интилиш борган сари кучайиб бормоқда. Чунки татбиқ қилинаётган тузумда моддий манфаат қолган барча нарсадан устун бўлиб қолган, ўлчов ҳам фойда-зарарга асосланиб қолинган. Шунингдек, одамлар дунё лаззатларини кўпроқ қўлга киритиш учун бойликка интилмоқдалар. Шунинг учун ҳам, тарғибот ишлари қанчалик кучайтирилмасин, жамиятда бойлик тўғрисида тўғри тушунчаларни шакллантириш борасида муваффақият қозонилмаяпти. Бунинг сабаби шуки, бойлик тушунчасига тўғри нуқтаи назардан туриб қаралмаяпти, унинг мазмун-моҳияти тўғри асосга таянган ҳолда одамларга тушунтирилмаяпти.
Аслида, агар бойликка тўғри эътиборда қаралса, у инсонга яхшилик келтиради, аксинча бўлса ёмонликдир. Тўғри эътиборда қараш учун бойликнинг Шариатдаги баёнини ўрганиш лозим. Шаръий жиҳатдан қаралганда, бойлик Аллоҳнинг розилигига эришиш йўлидаги бир восита ҳисобланади. Агар бойликка ҳалол йўл билан эришилиб, Аллоҳнинг розилиги йўлида сарфланса, у эгасини жаннат сари етаклайди. Аллоҳ Таоло айтади:
وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ
إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ
– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос:77)
Бойликка интилиш фақат дунё лаззатларидан кўпроқ баҳраманд бўлиш учун бўладиган бўлса, ундан ёмони йўқ. Бундай кимса охир-оқибат дунё матоҳларининг қулига айланиб қолади ва ўзига жаҳаннам сари йўл ҳозирлаган бўлади. Демак, бойлик унга қандай эътиборда қарашга боғлиқдир. У яхшилик ҳам, ёмонлик ҳам келтириши мумкин, жаннат ёки жаҳаннамга элтувчи бўлиши ҳам мумкин. Биз мусулмонлар ҳар қандай нарсага Шариат белгилаб берганидек муносабатда бўлиш ва унга доимий амал қилиш билан нарсалардаги яхшиликка эришамиз, ёмонликларидан сақланамиз.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух
22.11.2019й
