Газ кони яна портлади

بسم الله الرحمن الرحيم

Ўзбекистонда ўтган йили мустақиллик байрами нишонланган 1 сентябр куни Бойсун туманида жойлашган “Мустақилликнинг 25 йили” (М-25) газ конида авария юзага келганди. Фавқулодда вазиятлар вазирлиги (ФВВ) аварияга қудуқда “бурғулаш ишлари олиб бориш вақтида технологик жараённинг бузилиши” сабаб бўлганини айтган. Фожиадан сўнг конни қазиётган компанияда профессионал мутахассислар етишмаганидан ё уларнинг малакасига ишонилмаганидан ёки компания ўзини оқлашга урингани сабабли муаммони ҳал қилиш учун россиялик ва америкалик мутахассислар жалб қилинди. Орадан 15 кун ўтиб “М-25” конида иккинчи портлаш юзага келди. Бу сафар янада улканроқ фожиа содир бўлиб тўрт киши ҳалок бўлди, ўнлаб инсонлар яраланди. Воқеа иштирокчиларининг маълум қилишича, ҳалок бўлган ишчилар ими-жимида уйларига бериб юборилган. Беморлар қай турда, қай даражада жароҳатлангани ва уларнинг сони ҳақида аниқ маълумот йўқ. Чунки водород сулфид бевосита асаб тизимига таъсир қилувчи заҳарли газ ҳисобланади. У ҳид билиш нервини фалаж қилиш хусусиятига эга, бунинг оқибатида одам бу газнинг ҳидини сезмай қолади. Бу кўпинча токсик манба билан алоқани ўз вақтида аниқлаш ва тўхтатиш қобилияти йўқлиги туфайли кучли заҳарланишга олиб келади. Ҳатто кам миқдордаги водород сулфиди бўлган ҳаводан нафас олиш бош айланиши, бош оғриғи, кўнгил айниши, қайт қилишга, юқори концентрация эса кома, тутқаноқ, ўпка шиши ва ўлимга олиб келиши мумкин. Заҳарли газ нафақат Бойсун туманига, балки вилоятнинг бошқа узоқ туманларига ҳам етиб борган. Оқибатда, заҳарли газдан одамларнинг соғлиғига ва атроф муҳитга зарар етган, аҳолининг уй ҳайвонлари ҳам оммавий заҳарланган ва нобуд бўлган. Блогер ва журналистлар ички ишлар идораларига чақирилиб, Бойсундаги вазиятни ёритмаслик тўғрисида огоҳлантирилган. Фуқаролар устидан масъул бўлган ўзбек ҳукумати бахтсиз ҳодисада ҳалок бўлганларнинг яқинларига таъзия изҳор қилмади, беморларнинг ҳолидан хабар олмади. Ваҳоланки, Мирзиёевнинг шахсан ўзи на диний, на тарихий алоқамиз бўлмаган, аксинча мусулмонларни аёвсиз хорлаётган, ўлдираётган ва душманлик қилаётган Мьянма ва Таиланд каби золим давлатларга ҳам ҳамдардлик мактубларини йўллаган.

Вафот этган оилаларни Ориент групп оталиққа олиши ҳақида расмий манбалар хабар берди. Бироқ бу ваъдалар қай даражада бажарилаётгани ҳақида ҳам аниқ маълумот йўқ. Қонунчилик юзасидан қаралса, давлат бу масалани ўз назоратига олиши ва ишнинг бажарилаётгани ҳақида халқни хабардор қилиб бориши керак эди. Кондаги авариядан талофат кўрган аҳолига компенсация тўланишини таъминлаш ҳам давлатнинг зиммасида. Ҳукумат ўзининг бирламчи вазифаларини бажаришдан бўйин товлагач, очкўз монополист компания ҳам халқимиз ҳақ-ҳуқуқларини поймол қилишда давом этяпти. “М-25” газ конида портлаш содир бўлгач, Enter Engineering компанияси кунига 200 минг сўмдан ҳақ тўлаш эвазига ишчиларни авария зонасида ишлашга жалб қилди. 5 ойдан буён ойлик маошини ололмаган ишчилар пулга муҳтожлигидан жонини хатарга қўйиб ишлашга мажбур бўлишди. Чўнтагида ҳеч вақоси йўқ ҳолда ишга кетган фарзандининг ўлим хабари келгач, сумкасида уч кунлик ишлаган пулини (600 минг сўмни) кўриб онаизорнинг нола қилиб кўз ёш тўккани ҳар қандай виждонли одамнинг қалбини ларзага келтирмасдан қўймайди. Етим қолган невараларини ҳам тилга олар экан, оиланинг қандай мусибатлар ичида қолганини изоҳлашга қийналади одам. Шавкат Мирзиёев иқтидорга келиши билан Россияда тузилган шартнома асосида очилган “М-25” конининг вафот этган, жароҳат олган ва бошқа минглаган ишчиларининг талаб ва норозиликларига қарамай уларнинг ойлиги “Enter Engineering” компаниясидан ундириб берилмай келади…

Ҳолбуки, ўз халқи муаммоларига бефарқ қарайдиган Ўзбекистонда Россия фуқаросининг манфаатлари тўлиқ таъминланяпти. Мисол учун, давлат мазкур компаниянинг ишчиси бўлган Россия фуқароси Иля Пуцнинг 57 минг АҚШ доллари миқдоридаги ойлик иш ҳақи ва ҳисоб-китоб пулларини ундириб берди. Халқимиз манфаатларига нисбатан бундай бефарқ қараш сиёсати давлат тузумига бориб тақалади. Чунки инсон ўйлаб топган демократик тузум ҳукумат ва унга яқин бир ҳовуч инсонларнинг шахсий манфаатларинигина ҳимоя қилишга хизмат қилади, халқ манфаатлари эса сариқ чақага ҳам олинмайди. Шу сабабли халқимиз фарзандларининг ўлимига олиб келган ва соғлиғига жиддий зарар етказган “М-25” конидаги муаммолар ҳануз ўз ечимини топмай келяпти.

Шунингдек, 27 март куни яна “М-25” газ конидаги қудуқда водород сулфидининг отилиши юз берди. Энергетика вазирлиги берган маълумотга кўра, табиатга зиён етказмаслик ва ҳаво ифлосланишининг олдини олиш мақсадида қудуқ ёқиб қўйилган. Энергетика вазирлиги берган зиддиятли маълумотлар қатор табиий саволларни уйғотади. Агар қудуқдаги портлаш назорат остида рўй берган бўлса, унда нега аҳоли олдиндан огоҳлантирилмади?! Нега ФВВ бригадаси ва махсус штаб вакиллари ҳодиса содир бўлгандан сўнг у жойга шошилинч етиб боришяпти?! Ёнғиннинг келиб чиқиш сабаблари нега ҳозир келиб ўрганиляпти?! Қудратли газ кони ичкарисидаги даҳшатлар ва халққа етаётган зарарлар кўлами сир тутилар экан, бу каби саволлар туғилаверади.

Шуниси аниқки, “М-25” конида юз бераётган ҳолатлар маҳаллий миқёсдаги техноген фавқулодда вазиятнинг давомидир. Халқимиз бундай ҳолатга ўз-ўзидан келиб қолмади, сиёсатга аралашмаслик мусибатларнинг ортишига сабаб бўлди. Халқимиз қонига қўрқувнинг сингишига ҳам атрофда кечаётган ҳодисалардан кўз юмиш, бефарқлик сабаб бўлди. Аввало, сиёсатни кузатишдан мақсад – унга таъсир ўтказиш бўлиши зарур. Акс ҳолда қуруқ маълумотларни йиғиш ҳеч нарсага ярамайди. Бу ўринда давлат қабул қилаётган қарорлар халқ манфаатига ёки зарарига эканлигини аниқлаб берадиган асосга, мезонга муҳтож бўлинади. Агар бу асос, бу мезон демократия каби инсон ақли маҳсули бўлса, муаммога нисбатан қарашлар, меъёрлар ва қонунлар тез-тез ўзгаришга маҳкум бўлади. Чунки ноқис, ожиз ва ўзидан бошқага муҳтож инсоннинг асосий хусусиятларидан бири бу – ўзгарувчанликдир.  Шу боисдан инсонлар бугун оқ деганни эртага қора дейишлари ҳам мумкин. Шу сабабдан тўғри асос, тўғри мезон мутлоқ илм Соҳиби бўлган Аллоҳ таоло тарафидан нозил қилинган бўлиши зарур. Халқимиз нарса ва ҳодисаларга мана шу асосдан туриб қараса, бу ҳаётда давлат, уммат ва шахснинг ҳақ-ҳуқуқлари қандай тартибга келтирилганини кўради. Агар халқимиз ҳар бир ишга ана шу асосдан келиб чиқиб ёндашса, давлат қарорларига ҳам таъсир ўтказиши мумкин бўлади. Масалага Ислом асосида қаралса, табиий бойликлар умумий мулк ҳисобланади. Расулуллоҳ ﷺ: “Одамлар уч нарсада – сув, олов ва ўт-ўланда шерикдир”, – дедилар. Демак, бу нарсаларни ҳеч бир томон – хоҳ давлат, хоҳ шахс, хоҳ бирор компания – хусусийлаштириб олиши асло мумкин эмас! Буларни хусусийлаштириш халқ манфаатига зарар келтиришдан ташқари, давлат иқтисодини ҳам емиради. Оқибатда табиий бойликларидан ажралган халқ гарданига фоизли қарзлар юкланишда давом этаверади. Бу муаммолардан қутулишнинг ягона ечими – устимизга Аллоҳнинг адолатли, барқарор қонунларини татбиқ қилиб,  оёғимиз остидаги бойликларимизни ўзимизга қайтарадиган Иккинчи Рошид Халифаликнинг тикланишидир. Бу давлат тикланмас экан, нафақат Ўзбекистон аҳолиси, балки барча олам мусулмонлари бугунги бўҳронлардан асло қутулолмайди. Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом марҳамат қилиб айтадилар: 

وَالْإِمَامُ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُوْلٌ عَنْ رَعِيَّتِه

“Имом (яъни халифа) роъий-бошлиқдир ва у ўз раъийятидан масъулдир”.

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон матбуот бўлими аъзоси Абдураҳмон

10.04.2025й