Ироқ бош вазири Али Ал-Зайдийнинг Вашингтонга ташрифи ва сохта суверенитет!

2003 йилда Америка кейинчалик топилмаган оммавий қирғин қуроллари захираларига эга деган баҳона билан Ироққа бостириб кирди ва уни босиб олди. Сўнгра Америка ва Британия раҳбарлигидаги муваққат коалиция ҳокимияти 2004 йил июнь ойида сохта суверенитетни муваққат Ироқ ҳукуматига топширгунга қадар Ироқни бошқарди. Улар тузумни шакллантирдилар ва конституцияни ишлаб чиқдилар. Ўшандан бери Ироқ қоронғи туннелга кирди ҳамда ҳамма нарсани куйдириб ташлаган сиёсий ва хавфсизлик беқарорлигига ва мазҳабпарастлик фитнасига гувоҳ бўлди. Америка мавжудлиги навоси эса сиёсий кучлар ва шахсий манфаатдор сиёсатчилар томонидан сотиладиган арзон маҳсулот бўлиб қолди.

Бугунги кунгача ушбу қоронғи туннелдан юртни қутқариш ва унинг манфаати йўлидаги суверен ишлар дея тақдим этилаётган хорларча ҳаракатлар ва қарорлар билан алдов ҳамда Умматни тинчлантириш давом этмоқда! Мана шундай қилиб, Ироқ бош вазири Али Фолиҳ Ал-Зайдийнинг Вашингтонга ташрифи амалга оширилди. Бу ташрифни Ироқ ҳал қилгани йўқ, балки у стратегик келишувлар тузиш учун Америка президенти Трампнинг таклифига биноан амалга оширилди.

Ушбу келишувларнинг шартларини, қабул қилиш тартибини ва ноқулай ҳамда гиж-гижловчи саволларни синчиклаб кузатган кимса ушбу учрашув тенгларнинг ёки суверенитет эгасининг ўз мавқедоши билан учрашуви эмас, балки малай кимсанинг ўз хожаси олдидаги хорларча учрашуви ҳамда хожасининг манфаатларини муҳофаза қилиш учун буйруқлар ва кўрсатмаларни кутиб турган қуллигини мукаммал англайди. Нега шундай бўлмасин?! Ахир Зайдий ушбу лавозимга номзодлиги қўйилганда Трампнинг қўллаб-қувватловидан сўнг келди-ку! Зеро Трамп Оқ уйда журналистларга берган баёнотида «Зайдийнинг Ироқ ҳукумати раҳбарлигидаги ғалабасига қизиққанини айтган эди. Унинг рақиби Вашингтонга нисбатан ёмон деб васфланган позицияда турганини тушунтирган эди». Зайдий эса лавозимни эгаллаганидан бери ўз юзини оқлашнинг илк қадамларида коррупцияга қарши курашиш мажбуриятини ошкора маълум қилди. Унинг ҳукумати коррупцияда айбланган ўнлаб амалдаги ва собиқ депутатларни ҳамда ҳукумат мулозимларини ҳибсга олиш ва тинтув кампанияларини бошлади, катта миқдордаги маблағларни мусодара қилди, шу орқали у кенг халқ қўллаб-қувватловини қўлга киритишда муваффақият қозонди.

Ушбу ташриф минтақа беқарор вазиятни ва кучлар мувозанати қайта чизилаётган бир босқични бошдан кечираётган бир пайтга тўғри келди. Бунда Америка Ироқнинг аҳамиятини ҳамда унинг барқарорлиги ва гегемонлиги остидан чиқиб кетмаслиги Америка учун ҳаётий-тақдирий масала эканини англайди. Ушбу масаладаги ҳар қандай ғафлат ёки бепарволик бутун минтақага акс этиши мумкин бўлган беқарорликка олиб келади.

Ушбу ташриф учта муҳим ва суверен йўналишни қамраб олди, улар: қурол, хавфсизлик ва иқтисоддир.

Қуролга тегишли жиҳатга келсак, Америка Ироқ билан бўлажак ҳамкорлик келажагини Эрон томонидан қўллаб-қувватланадиган гуруҳларни қуролсизлантириш масаласида сезиларли натижаларга эришишга боғлаб қўйди. Зеро Америка ушбу қуролли гуруҳларга Ироқнинг ички масаласи сифатида қарамайди, балки уларни Эрон бошқарадиган минтақавий тармоқнинг бир бўлаги деб ҳисоблайди. Шунингдек, Американинг Эронга қилган тажовузидан кейин уларни ўз манфаатларига ва иттифоқчилари манфаатларига таҳдид солувчи хавф деб билади.

Зайдий Америкага ташрифидан аввал «Вашингтон Пост» газетасида чоп этилган мақоласида унинг ҳукумати «куч ишлатишнинг қонуний ҳуқуқини давлат монополия қилишини кафолатлашга содиқ эканини» ёзган эди, ҳамда Ироқ «минтақавий тўқнашувлар ва ўқларга қўшилиш ўрнига тараққиёт йўлини танлаганини» таъкидлаган эди.

Ироқ Қуролли кучлари Олий қўмондони матбуот котиби Сабоҳ Ал-Нўъмон «Ал-Ҳурра» телеканалига берган махсус интервьюсида Бағдод Вашингтонга сентябрь ойи охирида халқаро коалиция вазифаси якунланиши билан қуролни давлат қўлида чеклаш қарорини ижро этишда давом этишини билдирганини айтди. У ҳукумат бу қарорни конституциявий қонунийликдан ва халқнинг қабул қилишидан келиб чиққан «Ироқнинг суверен қарори» деб ҳисоблашини илова қилди, ҳамда коалиция вазифасининг тугаши Бағдод қарашига кўра, баъзи гуруҳларнинг қуролни асраб қолиш учун фойдаланаётган баҳоналарига чек қўйишини таъкидлади.

Лекин шуни таъкидлаш лозимки, ушбу масала коррупция муаммоси каби енгил ва осонлик билан ижро этиладиган иш эмас, балки у ўта мураккаб бўлиб, унинг қарори Ироқдан бошқа бир давлатга — Эронга боғлиқдир. Бу нарса гуруҳлар ва давлат ўртасидаги ҳарбий тўқнашувга, хатто фуқаролар урушига олиб келиши мумкин. Шу сабабли ушбу масала билан муомала қилиш ўта эҳтиёткорликни талаб қилади, акс ҳолда оқибати ёмон бўлади.

Қолган икки йўналиш — хавфсизлик ва иқтисодга келсак, улар энг хавфлисидир, чунки улар юртнинг ҳақиқий суверенитетини ифодалайди. Улар Американинг Ироқдаги босқинчилигини мустаҳкамлайди ҳамда нефть ва инвестициялар устидан  тўлиқ гегемонлик қилиш орқали уни қонунийлаштиради. Мана шу сабабли, иқтисодий келишувлар пакети, нефть лойиҳалари ва янги қувур линиялари Ироқнинг Ҳурмуз бўғозига бўлган қарамлигини камайтиришни ва унинг иқтисодиётини янги экспорт тармоқларига боғлашни мақсад қилган кенгроқ Америка қарашининг бир қисми сифатида ўртага чиқди. Айниқса, Ироқ нефть тушумлари Нью-Йоркдаги Федерал резерв тизими ҳисобига жойлаштирилиши Вашингтонга молиявий таъсир кучи ва мамлакат иқтисодиёти устидан назоратни тақдим этади.

Шунинг учун айтамизки, босқинчидан буйруқлар ва кўрсатмалар оладиган, сўз ва номларни ўйин қиладиган суверенитетсиз давлат билан аҳволимиз асло ислоҳ бўлмайди ва биз учун ҳеч қандай азизлик бўлмайди! Зеро у Америка ҳарбий кучларининг чиқиб кетишини эълон қилаётган бир вақтда, стратегик хавфсизлик ва иқтисодий келишувни имзоламоқда, икки мамлакат ўртасидаги хавфсизлик алоқасини асраган ҳолда: машғулотлар, қуролланиш ва ҳарбий маслаҳат соҳаларида ҳамкорликни давом эттирмоқда! Хўш, босиб олинган юрт ва унинг босқинчиси ўртасида қандай хавфсизлик алоқаси бўлиши мумкин?! Ироқнинг маблағлари ва иқтисодиёти Америка Федерал захирасида гаровга қўйилганини ҳамма билиб турган бир вақтда қандай суверенитет ҳақида гапириш мумкин?!

Хулоса шуки, ушбу ташрифнинг оқибатлари Зайдий қайтиб келганидан сўнг ойдинлашади: у уларни амалда татбиқ эта оладими ёки улар оғир оғриқлар билан ўтадими, айниқса Зайдий қайтиб келишидан аввал шубҳали баёнотлар пайдо бўлган бир вақтда? Зеро Ироқнинг собиқ бош вазири Муҳаммад Шиа Ал-Суданий раҳбарлигидаги «Қайта тиклаш ва тараққиёт» коалицияси 2026 йил 17 июль жума куни амалдаги бош вазир Али Ал-Зайдий Америка билан тузадиган сиёсий келишувларнинг барчаси Мувофиқлаштирувчи аъзолар, Давлатни бошқариш коалицияси ва Вакиллар кенгашига тасдиқлаш ёки рад этиш учун тақдим этилишини таъкидлади.

Бас, бу иш ўта хавфлидир. Биз Рашид пойтахтининг (Бағдоднинг) ушбу хорлик ва тубанликда ўз душманидан ечимлар сўраб турганини кўриб турганимизда қалбимиз оғриқдан сиқилади. Ироқ аҳлига ўз тақдирларини ўзлари белгилашлари, ўз исломий ўзликларига қайтиб, Аллоҳнинг ҳукмини барпо этишлари ҳамда ўз юртларини кофирнинг ҳар қандай шаклдаги гегемонлигидан озод қилишлари лозимдир, токи Бағдод ўзининг аввалги азизлиги ва шуҳратига қайтсин.

Роя газетасининг 2026 йил 22 июл чоршанба кунги 609-сонидан