Кўчмас мулк савдосини нақдсиз шаклга ўтказиш одамларга зулм қилишдир!
Кўчмас мулк савдосини нақдсиз шаклга ўтказиш одамларга зулм қилишдир!
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Kun.uz’нинг хабар беришича, Сенатнинг саккизинчи ялпи мажлисида Солиқ қўмитаси раиси биринчи ўринбосари Мубин Мирзаев уй-жой олди-сотдиси бўйича барча операцияларни фақат банклар орқали нақд пулсиз шаклга ўтказиш режалаштирилаётганини маълум қилди.
“Кўплаб давлатлар 2030 йилгача нақд пулсиз ҳисоб-китобларга тўлиқ ўтишни мақсад қилиб қўйган. Шунингдек, кўчмас мулк билан боғлиқ операциялардан бошлаб йирик тўловларни нақд пулсиз шаклга ўтказишни режалаштирганмиз. Ҳозирда уй-жой олди-сотдиси асосан нақд пулда амалга оширилмоқда. Янги қоидаларга кўра, тўловлар фақат банклар орқали, қонуний шаклда амалга оширилади”, – деди Мирзаев.
Унинг таъкидлашича, бу чора яширин иқтисодиётга қарши курашишга қаратилган. Қарор лойиҳаси аллақачон барча вазирлик ва идоралар билан келишиб олинган.
2024 йилнинг бошида президент Шавкат Мирзиёев ҳам Ўзбекистонда яширин иқтисодиёт муаммоси энг долзарб масала эканини таъкидлаганди. Давлат раҳбарига кўра, хизматларда 140 трлн сўм, қурилишда 50 трлн сўм, саноатда 40 трлн сўм маҳсулот “сояда” қолмоқда. Агар улар жойида бўлса, бу орқали ЯИМга 135 трлн сўм, давлат бюджетига эса 30 триллион сўм миқдорида тушум қилиш мумкин.
Халқимиз ҳақиқатдан ҳам банкни четлаб ўтиб, ўзаро иқтисодий муомалаларни асосан нақд пулда амалга оширмоқда. Чунки халқимиз мусулмон бўлиб, давлат таклиф қилаётган ипотека кредитларига кўп ҳам эътибор бермаяпти. Ва бу жуда тўғри иш бўлиб, бунга унинг тўла ҳаққи бор. Энди эса ҳукумат халқни бундай ҳуқуқидан бутунлай маҳрум қилмоқчи. Одамларни ипотекага қизиқтира олмагач, энди ғирром ўйин қилишга ўтмоқда. Ўзбек режимининг бундай ғирромлигини кўриб, агар яқин келажакда нақд пул орқали уй-жой олди-сотдиси қилганлар жазога тортилиши ҳақида қонун қабул қилинса ҳам ҳайрон бўлмаймиз. Хўш, нақдсиз савдо халқимизга нима беради ўзи?! Албатта, ҳеч нима. Аниқроғи, яна солиқ тўлашга мажбур қилиш, олди-сотдини қийинлаштириш, давлат назоратини ўрнатиш каби қатор муаммолардан бошқа нарса йўқ.
Мана, шахсан президент “соя”даги иқтисодни оқартиришга катта аҳамият бериб, бюджетга тушумни кўпайтиришни талаб қилмоқда. Шунинг ўзидан ҳам мақсад халқимиз бошидаги муаммоларни бартараф қилиш эмас, балки яна янгидан-янги муаммолар пайдо қилиб бўлса-да, давлат назоратини кучайтириш ва одамларни солиқ тўлашга мажбур қилиш эканлиги ойдек равшан бўлиб турибди.
Нақдсиз пул муомаласи ҳажмининг катта даражада сақланиб қолиши давлатга нимаси билан хавф солади? Аввало, давлат солиқ тушумларидан қуруқ қолади. Шунингдек, давлат назоратидан четда бўлган иқтисодиёт мавжуд бўлишда давом этади. Бундан ташқари, одамларда банклар ва давлатга қарамлик бўлмас экан, уларни бошқариш борасида ҳам қийинчиликлар юзага келади. Булар, албатта, ўзбек режими нуқтаи назаридан қараганда шундай.
Бироқ аслида иқтисодиётимиз учун “соя иқтисодиёти” дейилаётган нарсанинг асло хавф-хатари йўқ. Зеро, жуда кўп одамларнинг тирикчилиги ана шунга боғлиқ. Аслини олганда, “соя иқтисодиёти”нинг пайдо бўлишига ҳам ўзбек ҳукуматининг ўзи сабабчи. Чунки унинг иқтисодиётда капиталистик иқтисод низомини татбиқ қилишга уринаётгани оқибатида одамлар солиқлар, қоғозбозлик, давлатнинг одамлар ишига ноўрин бурун суқавериши каби ғалвалар сабабли кўпчилик “қонуний” ишлашдан қочади. Агар одамларга кенг имкониятлар берилса, ҳукумат уларга зулм қилмаса, эмин-эркин иш юритишларига қўйиб берса, албатта, ҳеч ким яшириниб ишлашга мажбур бўлмайди.
Ўзбек режими ҳақиқатдан ҳам ҳаммасини “қонуний” қилишда ростгўй бўлса, ишни аввал ўзидан бошласин. Чунки ҳукумат тепасига ўтириб олганлар ва уларга яқин бўлган шахсларга тегишли компаниялар, шунингдек, очкўз хорижий ширкатларнинг шубҳали пул оқимларини нега текшириб, “оқартирмайди”?! Нимага уларни солиққа тортмайди?! Ёки улар устидан назорат ўрнатмайди?! Нега калтак фақат шу жабрдийда халқимиз бошида синаверади?!
Энди уй-жой олди-сотдисининг фақат банк орқали амалга ошишига келсак, бу бир қатор муаммо ва қийинчиликларга олиб келади. Масалан, нархлар янада ошиб кетади. Чунки банк хизматлари, давлатга тўланадиган солиқ ва тўловлар ҳамда бошқа харажатлар пайдо бўлади. Коррупция учун яна бир замин ҳозирланади. Чунки Ўзбекистонда ҳар қандай давлат хизматини одамлардан пора олмасдан туриб кўрсатиш анқонинг уруғи бўлиб қолган. Бундан ташқари, ўзбек ҳукуматининг ҳар қандай “ислоҳоти” халқимиз зарарига бўлаётганидан, бунисидан ҳам бирор яхшилик чиқмаслиги тайин. У одамларга янгидан-янги мушкулликлар ва муаммолар туғдиришига ҳеч қандай шубҳа йўқ. Қолаверса, юқорида айтганимиздек, нақд пул муомаласини чеклаш одамларни эркин олди-сотди қилиш ҳуқуқидан мосуво қилиш ҳисобланади.
Исломга келсак, одамлар уй-жой олди-сотдисини ҳеч бир тўсиқларсиз эркин амалга ошира оладилар. Ва бундай савдодан ҳеч ким давлатга солиқ тўламайди. Давлат савдолар шариат асосида бўлишини назорат қилади холос. Савдоларга аралашиб, одамларга қийинчиликлар туғдирмайди. Аллоҳ таоло шундай дейди:
يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
– “Аллоҳ сизларга енгилликни истайди, сизларга оғир бўлишини истамайди”. (Бақара:185)
Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Форуқ
09.07.2025й
