بسم الله الرحمن الرحيم

Сиёсат нима? Умматнинг аралашувисиз жамиятда сиёсат юритилиши мумкинми?

Аллоҳ Таъоло айтади:

أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَم مَّنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَىَ شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللّهُ

لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

“Ўз биноларини Аллоҳдан қўрқиш ва Унинг ризолиги асосига қурган киши яхшироқми ёки биноларига емирилаётган жар ёқасини асос қилиб олиб, шу сабабли ўзи ҳам жаҳаннам ўтига қулаган кимсами?! Аллоҳ бундай золим қавмни ҳидоят қилмайди”.                                                                         (Тавба. 109)

Жамиятда сиёсат билан боғлиқ бузуқ фикрлар мавжуд. Мисол учун “Сиёсатга аралашмаслик керак” каби бузуқ фикр жамиятимиздаги инсонларнинг сиёсат тўғрисидаги тушунчаларига асос бўлиб қолган ва қолмоқда. Ана шундай фикрларнинг жамият онгига сингдирилиши ҳукумат томонидан исталганча сиёсат юритилишига сабаб бўлиб, инсонларнинг ҳам бундай бузуқ бошқарувга бепарволик билан қарашларини ва ўз мажбуриятларини унутишларини таъминлаб берди. Ва натижада сиёсатнинг бузилишига ва ана шу бузуқ сиёсатни беъмалол жамиятда қўлланилишига олиб келди. Бизнинг жамиятдаги сиёсат аслида бузуқ ва хато сиёсатдир.

 Сиёсат нима?

Сиёсат – давлат томонидан уммат ишларини бошқарилиши ва ана шу ишларнинг қандай бошқарилаётганлигини уммат томонидан назорат қилинишидир.

Кўриб турибмизки тўғри сиёсат бўлишлиги учун, биринчи томон давлат ва иккинчи томондан уммат бу сиёсатда ўз вазифалари тўлиқ адо қилишлари керак. Яъни сиёстда мана шу икки томоннинг ўзини мажбуриятлари бўлиб шу мажбуриятлар икки томондан ҳам жиддий эътибор берилган ҳолда бажарилиши шартдир. Жамиятимиздаги бузуқ сиёсат эса, биринчи томон бўлган ҳукуматдаги уммат ишларини бошқариш учун масъул шахсларнинг, ҳамда иккинчи томон умматнинг ҳам ўз мажбуриятларини бефарқларча тўғри англамасликлари оқибатида шаклланди. Тўғри сиёсатнинг асл моҳиятини йўқотишига сабаб бўлган омилларни кенгроқ тушунтиришга ҳаракат қиламиз.

Уммат ишларини бошқаришда масъулиятли бўлган томон, яъни ҳукуматдагиларнинг шахсий хоҳишлари ва манфаатларини барча нарсалардан устун қўйиши, жамият манфаатларига эътиборсизлик билан қараши, сиёсатнинг асл моҳиятини йўқотди ва зўравонликка асосланган сиёсатга айлантириб қўйди. Эътибор бериб қаралса давлат томонидан белгиланган қонун – қоидалар ва тартиботлар айнан ана шу давлатлар ҳукумати томонидан кўп марта бузилганлиги ва бузилаётганлиги маълум бўлади.

Умматнинг тўғри сиёсат юртилишдаги ўз мажбуриятига эътиборсиз бўлганлиги ўз устидаги ҳукуматни назорат қилиб уни мухосаба қилмаётганида кўринади. Агар эътибор берадиган бўлсак, жамиятимизда ҳукумат томонидан кўплаб хатолар кузатилади, лекин уммат томонидан бу хатолар учун ҳукуматга нисбатан таъсир ўтказиш кузатилмайди. Айнан мана шу ҳолат умматни ўз мажбуриятларига нисбатан бефарқ бўлаётганлигининг воқесидир. Унинг бу хатоси биринчи томон бўлган ҳукуматни қуюшқондан чиқишига берилаётган рухсатнома хисобланади. Ва шунинг учун ҳукуматдагилар умматнинг қизиқишларини бир четга суриб қўйиб, бемалол ўзларининг шахсий қизиқишларини устун қўйган ҳолда зўравонлик билан бошқармоқдалар.

Энди юқоридаги “Сиёсатга аралашмаслик керак” деган бузуқ фикрга тўхталадиган бўлсак, бу каби фикрлар умматнинг сиёсат тўғрисидаги тушунчаларига таъсир кўрсатди. Ва уммат томонидан ҳукуматнинг қилаётган зулмларини ҳам тўғри сиёсат сифатида қабул қилинишига олиб келди. Аслида бундай фикрларни кўтариб юрганлар ҳукуматнинг уммат устида қилаётган зулмларга йўл очиб берувчилар хисобланиб, улар уммат ичидаги умматга хоин бўлганлардир. Чунки улар уммат онгига “Ҳукумат хоҳлаганидек бошқаришга ҳақли, уммат эса ҳар қандай бошқарувга кўнишга мажбурдир” – деган тушунчани сингдирмоқдалар. Ва яна улар уммат онгида ҳукумат тепасидаги шахслар жамиятдаги инсонлардан фарқланувчи, алоҳида хусусиятларга эга бўлган инсонлардир деган тушунчани шакллантиришга ҳаракат қилдилар. Бунинг натижасида ҳукумат юқорисидаги шахслар оддий одамлар эмас, улар ақлли ва ўз ишларини усталари деган ёлғон ишончни пайдо қилишди. Ёлғон ишонч деганимизнинг сабаби аслида етакчига нисбатан умматнинг ишончи бу йўл билан, яъни хато фикрлар тарқатиш билан шакллантирилмайди. Ҳамда бундай ёлғон ишонч уммат орасида ҳукуматнинг бошқарувидаги хатоликларни кўра олган инсонларнинг фикрларини хеч қандай далилсиз нотўғрига чиқариб юборилишига сабаб бўлди. Хатто ўзи хато деб билган ишлар ҳукумат томонидан содир этилса ҳам, инсонлар ҳукуматга эмас ўзларига нисбатан ишончсиз бўлиб қолдилар. Ҳукуматга нисбатан “Бирор нарсани билшмаса бундай қилишмасди” деган фикрлар ҳар ёқда тарқай бошлади. Бу эса хеч қандай далилга суянмаган хато тушунчаларни келтириб чиқариш учун уюштирилган эди. Шунинг учун бугунги уммат онгида сиёсатга нисбатан хато тушунчалар бор ва у ўзини сиёсатга аралашишга ҳақли эмас деб билиб қолди.

Аслида юқорида айтганимиздек ҳукумат уммат ишларини бошқарса, уммат ана шу ишлар ҳукумат томонидан қандай бошқарилаётганлигини назорат қилиб бориши керак эди. Агар бу ишлар бошқарувида хатоликларга йўл қўйилаётган бўлса уммат ҳукуматни тўғри йўлдан юришга чақириши зарурий иш хисобланарди.

Мусулмон инсон Аллоҳнинг шариати бузилаётган ҳолатга рози бўлиб турмаслиги керак. Бугунги ҳукуматлар уммат устида очиқчасига зулм қилиб, зўравонлик билан бошқарув олиб бормоқдалар. Ҳукуматлар ўзининг қўл остидаги умматни ўзининг ишларига аралашишга ва ундан хисоб сўрашга ҳақли эмас деб биладилар. Бу эса уларни умматдан ўзларини юқори поғонада хис қилишларига ва уммат устида хоҳлаган ишларини қилишга ҳақлиман деб билишларига сабаб бўлмоқда. Умматнинг сукути сабаб ҳукуматлар зўравонларча хотиржам бошқармоқдалар. Агар бундан кейин ҳам уммат ўз мажбуриятини бажармаса, ҳукуматга ўз ҳақ ҳуқуқини танитиб қўймаса аҳвол ўзгармасдан қолаверади. Аксинча бугунгиданда хорроқ бўлиши мумкин холос.

Мусулмон уммати сифатида бизнинг ҳаётимиз Аллоҳнинг буйруқ ва қайтариқларига мувофиқ бўлишини хисобга олсак, жамиятимиз ҳаёти ҳам албатта шаръий бўлиши кераклигини англаб етамиз. Бу деган Исломий ҳаёт бўлиши керак деганидир. Исломий ҳаёт бўлиши учун ҳаракат қилмасак зулмли хор ҳаётимиз ўзгармайди. Бугунги тубанликдан тўғри юксалиш сари ўзгартиришнинг ягона йўли Исломий шариат бўйича ҳаракат қилишдир. Фақат шу йўлгина бизларни икки дунё саодатига эриштиради! Бугун биз ана шу йўлдамиз ва агар бизга эргашсангиз сиз ҳам икки дунё саодатига эришасиз, ин ша Аллоҳ!

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллоҳ

27.11.2015й