ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (9) Хилофат барпо бўлишидан олдинги битимлар, муносабатлар ва ҳукмлар Хилофат барпо бўлишидан олдинги битимлар, муносабатлар ва ҳукмлар саҳиҳ ҳисобланиб, уларни Хилофат бекор қилмайди, уларни қайта қўзғаб ўтирмайди. Хилофат барпо бўлганидан кейин улар ҳақидаги даъволар қабул қилинмайди. Фақат икки ҳолат бундан истисно қилинади: 1. ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (8) Мазолим қозиларини ишга тайинлаш ва ишдан олиш Мазолим қозиси халифа ёки қозилар қозиси томонидан тайинланади. Негаки, шикоятлар қозилик ишларидандир. Қозилик эса, шаръий ҳукмни айтиш ва уни мажбурият қилиб юклашдир. Қайси турдаги бўлишидан қатъий назар, ҳар бир қозини халифа тайин қилади. Чунки юқорида ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (7) Мазолим қозиси Мазолим (шикоятлар) қозиси давлат томонидан шу давлат салтанати остида яшаётган фуқаро ёки фуқаро бўлмаган шахсга нисбатан қилинган ноҳақликни бартараф этиш учун тайинланади. Бу ноҳақлик халифа томонидан бўладими ёки бирор ҳоким ё бирор амалдор томонидан бўладими, фарқи йўқ. Мазолим қозисининг таърифи ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (6) Муҳтасиб Муҳтасиб (назоратчи) омма ҳуқуқларига алоқадор ҳамма масалаларни кўриб чиқувчи қозидир. У ҳадлар, жиноятлар доирасига кирмаганлиги учун бу ишда даъвогар бўлмайди. Назоратчи қозининг таърифи – мана шу. У устма-уст тахлаб қўйиладиган қуруқ таом ҳақидаги ҳадисдан олинган. Чунки Пайғамбар ﷺ таом орасида намлик ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (5) Маҳкамаларни ташкил қилиш (давоми) Масалаларга қараб маҳкамаларнинг даражалари турлича бўлиши мумкин. Айрим қозилар муайян турдаги масалаларга хослаштирилиши, бошқа масалалар эса, бошқа маҳкамаларга топширилиши жоиз. Негаки қозилик халифадан ноибликдир. Бу иш билан ваколат бир хил ишдир. Уларнинг ўртасида фарқ йўқ. Чунки бу иш ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (4) Маҳкамаларни ташкил қилиш Маҳкамада ажрим қилиш салоҳиятига эга бўлган фақат битта қози бўлади. Бошқа қозилар ҳам бўлишлари мумкин. Аммо уларнинг ҳукм чиқариш салоҳиятлари бўлмайди. Улар фақат ўз фикрларини айтишлари, маслаҳат беришлари мумкин, холос. Уларнинг фикрлари қози учун мажбурий ҳисобланмайди. Бунга сабаб шуки, ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (3) Қозиларнинг шартлари Қозилик қиладиган одам мусулмон, ҳур, болиғ, оқил, адолатли, фақиҳ, ҳукмларни воқеаларга туширишни биладиган бўлиши шарт. Мазолим (шикоятлар) қозиси худди қозилар қозиси каби бу шартлардан ташқари эркак ва мужтаҳид бўлиши ҳам шарт. Чунки унинг иши қозилик қилиш ва ҳукм чиқаришдир. У ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (2) Қозиларнинг турлари Қозилар уч турли бўладилар. Биринчиси қози. У муомала ва жазога доир одамлар ўртасидаги даъволарни ажрим қилади. Иккинчиси муҳтасиб, яъни назоратчи. У жамоанинг ҳаққига зарар келтирадиган қонунбузарликлар устидан ҳукм чиқаради. Учинчиси мазолим (шикоятлар) қозиси. У одамлар билан давлат ўртасидаги низони, ихтилофни ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Тўққизинчи: Қозилик (1) Қозилик бир ҳукмни айтиш ва уни мажбурият қилиб юклашдир. У одамлар ўртасидаги даъволарни ажрим қилади, жамоатчилик ҳаққига зарар бўладиган ишларни бартараф этади ҳамда амалдорлар, ҳокимлар ёки халифа билан одамлар ёки бир шахс ўртасида юз берган низо, келишмовчиликни ҳал қилади. Қозиликнинг шаръийлиги Қуръон ...

ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ЖИҲОЗИ (Бошқарув ва идора) بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Саккизинчи: Саноат Двигателлар ва станоклар ишлаб чиқарадиган оғир саноат бўладими, машинасозлик саноати бўладими, хом ашё саноати бўладими, электрон саноат бўладими, енгил саноат бўладими, шахсий корхона бўладими, давлат корхонаси бўладими, ҳарбий саноатга алоқадор бўлган корхоналар бўладими, саноатга доир барча ишларни саноат идораси бошқаради. Ҳамма корхоналар ҳарбий ...