“Зиндон хотиралари” туркумидан

Агар чарчаган бўлсаларинг…

بسم الله الرحمن الرحيم

(Азиз ўқувчи, зиндон хотиралари туркумида бериб борилаётган ҳикояларимиз нуқул дилларингизни хуфтон қилавермасин учун, бир муддат танаффус қилишни афзал билгандик. Лекин зиндондаги ғарибларимиздан шаҳидлар карвонига айрим азизларимизнинг яна қўшила бошлагани, бу борадаги дилни хираловчи оғир воқеаларни қайтадан эслатгани боис, сизлардан узр сўраб, эътиборингизни яна зиндон ҳаётига қаратишга журъат қиламиз.) 

Зарафшон, 2009 йил. Зулм машиналарини бошқа зоналарга етказиб берадиган қаттол муассасага айланган 64/48-зона. Кунора комиссия. Уларнинг аксари тажриба орттириш учун бошқа зоналардан келувчи тезкор (опер) ва режим бўлими ходимлари бўларди. Зонадаги МХХ ходими ва қамоқхона раҳбари терисига сиғмай, ўзларининг жирканч қийноқлари натижаларидан комиссия аъзоларига мақтаниб жағи тинмайди. Келганлар бу зонадаги ҳизбийларни ўлдирса ҳам, қийноққа солса ҳам, овозаси ташқарига чиқмаётганидан, биродарлар томонидан шикоят ва норозиликлар кўтарилмаётганидан ҳайрон эдилар. Ҳақиқатда, Тошкентлик Тешабоев Расулжон, Салоҳиддинов Самариддин, Зуфаров Нўмонжонлар, Қашқадарёлик Хуршидбеклар ва яна бир неча ўнлаган азизларимиз кетма-кет даҳшатли турли қийноқ усуллари билан қатл қилинган бўлса-да, зона қотиллари ҳеч кимга ва ҳеч қандай ташкилотга бу ҳақида ҳисоб бермаслиги бошқа зона ходимлари учун хайратомуз иш эди. Тўғрисини айтсам, биродарларимизнинг терилари моматалоқ бўлиб кетган, ҳатто айрим суяклари синдирилган жасадлари оилаларига нима деб топширганлиги менга ҳануз қоронғу. Зонада қатлларни асосан аристонлар ичидан МХХ тарафидан саралаб олиниб, “положенец” деб қўйилган исқиртлар – Эдик “арман” (Андижон), Бекзод “бек” (Тошкент, Себзор), Ҳусниддин “ҳуси” (Жиззах), Акбар “комолон” (Тошкент), Жаҳон “писка” (Тошкент), Ҳилол “зубной” (Тошкент) ва яна номини турлича атаб олганлар амалга оширарди. Аммо мабодо ўлдирилган азизларнинг оиласи анави яҳудий Каримовдан ҳисобот сўрагудай бўлса, “томдан йиқилди”, “оҳак печкасига тушиб кетибди”, “бошқалар билан муштлашиб, болта бошига тегибди” каби сабабларни келтиришганини эшитганман холос. Хуллас, бу зулм ўчоғи ҳақида, уларни инсон туққанига шубҳа қилинадиган расволар бошқарадиган зона эди, десак тўғри бўлади. У зонадаги ўша қотилларнинг барчасига Аллоҳнинг лаънати бўлсин!

Азиз ўқувчи! Ушбу мақолада сиз бу зулм тегирмонининг фақат мен – камина ўз кўзим билан кўрганларимдан гавдаланган қисмига гувоҳ бўлмоқдасиз холос. Шаҳидларимиз кўрганларини эса, мабодо охиратда бирга бўлмоқ насиб этса, уларнинг ўзларидан билурсиз. Модомики, сиз азиз ўқувчиларни ўз хотираларим билан ўша золимлар зулмхонасига “меҳмон” қилолган эканман, сизларга шаҳидларимиздан бири бўлган Тошкентлик Тешабоев Расулжон билан бирга бўлган воқеадан ҳикоя қилишга юрак ютиб киришаман.  

Зона қаттолларининг лохмачлари-ю, “байтул-фитна” аталмиш кутубхона “қайтармачи” расволари найрангларидан омонда қолиб, раҳбарият эътиборига тушиб қолган еттита биродарни кечки проверкадан кейин штаб ҳовлисига “беседа”га зампорол Ориф Тўхтаев (Бухоро яҳудийларидан) чақириб, формали янги шогирдлари билан бирга кутиб олди. Қўлида махсус дубинка (оддий дубинкадан узун, оғир ва йўғонроқ). “Беседа”га деб чақирган бўлса-да, ҳеч қандай суҳбат бўлмади. Ориф лаънати бизларга тажриба матоларига қарагандай қараб, шогирдларига:

– Фақат бир марта кўрсатаман, қараб турларинг, – деб биродаримиз Расулжонни оёқ кийимларини ечиб ерга ўтиргизди ва ҳалиги икки шогирдига “биринг елкасидан, иккинчинг оёқларидан маҳкам бос” деб буюрди. Улар ўлжасига ёпишган ўргимчакдай ушлашганидан кейин қўлидаги сигирнинг думидай келадиган дубинканинг тутқич тарафи билан Расулжоннинг оёқлари остига аёвсиз ура бошлади. Тарсиллаб тегаётган дубинка зарбидан ҳатто анави қаттолнинг полапон шогирдлари ҳам беҳаловат бўла бошлади. Расулжон бақир-чақир у ёқда турсин, бир сўз демай, зўравон қаттол Орифга ўқдай назари билан кўзларини узмай тик қараб турарди. Унинг ўткир нигоҳига бардош беролмади чоғи, у шогирдларига қараб:

– Шундай давом этларинг, то “бўлди” дегунича ёки овоз чиқариб бақиргунича тўхтамаларинг, – деди. Узоқ вақт бизларга навбат келмади. Чунки биродаримиз улар кутган “бўлди”ни айтмас эди. У ўткир кўзлари билан жаллодларни таъқиб қиларди-ю, лекин овоз чиқармасди. Кутган натижасини кўришдан умиди узилган Ориф бизлар билан шуғуллана кетди. Бизларнинг “оҳ-воҳ”имиздан ўзини ғолибдек санаган Ориф ҳали ҳануз овоз чиқармай, зарбалардан инграб ҳам қўймаётган Расулжонга зимдан қараб ғижина бошлади. Ва шогирдларига:

– Биттани ҳалиям эплолмадиларинг, давом этларинг, токи бунинг овози мен келганда эшитилиб турсин, – деб штабга кириб кетди. Уришдан, айниқса укамнинг ўтли нигоҳига бардоши тугаган шогирд қаттоллар Расулжонга қараб паст овозда:

– “Бўлди” деб қўя қолинг, бизам қутилейлик, – дейишгач, укам ўша зонадаги барча собит йигитлар хотирасида сақланиб қолган машҳур гапини айтди:

– Чарчаган бўлсаларинг майли, бас қилақолларинг! Ниҳоят, дубинка овозлари тўхтагани учун Ориф ҳовлига чиқиб натижани шотирларидан сўради. Кичик лейтенант биродаримизга маъноли қараб олди-да, Орифга:

– Ўртоқ бошлиқ, бу маҳкум “бўлди қилларинг” дегач тўхтатдик, – деди. Ориф бунга заррача ишонмаса-да, Расулжонга қараб негадир нимтабассум билан:

– Нима дейсан Тешабоев, булардан шогирд чиқадими? – деб, жавобни ҳам кутмай, барчамизга қараб “баракка сурларинг, жим юрларинг, тушундиларингми?” деди. Бизлар оқсоқланиб, Расулжонни эса, иккита СПП кўтарган ҳолда баракка зўрға етиб келдик. Бизлар калтак зарбидан оёқларимизнинг хомталаш бўлиб қорайган жойларини силар эканмиз, беихтиёр Расулжондаги матонат ва сабрга ҳайратланардик…

مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ ۖ فَمِنْهُم مَّن قَضَىٰ نَحْبَهُ وَمِنْهُم مَّن يَنتَظِرُ ۖ وَمَا بَدَّلُوا تَبْدِيلًا ‎

– “Мўминлар орасида ўзлари Аллоҳга берган (У зотнинг йўлида жиҳод қилиб, шаҳид бўлиш ҳақидаги) аҳду паймонларига содиқ бўлган кишилар бордир. Бас улардан (айрим) кишилар ўз аҳдига вафо қилди (яъни шаҳид бўлди), улардан (айрим) кишилар эса (шаҳид бўлишга) интизордир. Улар (мунофиқларга ўхшаб Аллоҳга берган аҳду паймонларини) ўзгартирганлари йўқ”.                 (Аҳзоб:23)

(Кейинчалик “положенец” ва бир гала лохмачлар қўлида қийноққа солиниб, буйраклари ёрилиб шаҳид қилинган биродаримиз Расулжонни эслаганим – ўша хотиралардан)

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон матбуот бўлими аъзоси Зайниддин

11.12.2023й