بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Барчамиз ожиз, нуқсонли ва мухтожмиз, яъни биз маҳлуқмиз

Яратувчининг бор эканлигини яратган маҳлуқотларидан биламиз. Ана шу маҳлуқотларнинг барчасида ожизлик, нуқсонлик, ҳамда мухтожлик бордир. Бу сифатлар бутун борлиқдаги маҳлуқотларда бор бўлиб, фақатгина Илоҳ хар бир ишда мукаммалдир, бу эса У Зотнинг яратувчи эканлигига далилдир. Демак, бу сифатларнинг борлиги қонуният бўлиб маҳлуқотларни яратилган эканлигининг далилидир, мана шу маҳлуқотлар қатори инсонда ҳам шу сифатлар албатта бор. Бугун мана шу сифатларнинг бири бўлган, ожизлик хақида сухбатлашамиз.

Ожизлик

Худди, қуёшнинг иссиқлик ва нур тарқатишлиги, қуёшнинг ўзи томонидан белгиланмагани, аксинча Аллоҳ томонидан шундай бўлишлиги ихтиёр қилинганидек, инсондаги еб ичиш, нафас олиш каби кўплаб қонуниятлар ҳам инсоннинг ўзи томонидан ихтиёран бириктирилмаган, балки барчаси Аллоҳнинг ихтиёри билан бириктирилгандир. Яъни хар бир махлуқотнинг ўзи устидаги қонунияти, ўзининг ихтиёридан ташқари, яъни хоҳиш иродасига мутлақо боғлиқ бўлмаган холатда бириктирилган, мана шу холат хар бир махлуқотнинг ожизлиги хисобланади.  

Шунингдек инсондаги ақлнинг идрок қилиши чекланганлиги, яъни фақат сезги органлари орқали хис қилинган воқе ва нарсаларни идрок қила олишлиги, ўз ризқини миқдорини, келиш жойини белгилай олмаслиги, инсоннинг баландлиги, оғирлиги, ташқи кўринишини ўзи белгиламаслиги, инсоннинг ожизлигига далиллардан хисобланади.

Инсон ўз ожизлигини унутиб қўяр экан, имконияти етмайдиган натижаларга харакат қилаверади. Ёки фақат Илоҳ қила оладиган ишларни худди ўзи қилгандек хис қилади. Бундай холатлар, яъни фақат Аллоҳнинг ихтиёридаги нарсаларни “Ўзим қиламан” дейишлиги аслида хаётга тўғри баҳо бера олмаган инсоннинг даъвосидир, бунга мисол келтирамиз:

Инсоннинг яралиш табиатини ва шу табиатида мужассам бўлган қонуниятларни, ақлини қандай ва нималар билан қаноатланишини ва қалби қачон ва қайси холатда хотиржам бўлишлигини Аллоҳ билганчалик бошқаси билмайди. Демакки, инсонни ўзининг яратувчисичалик бошқаси билмайди. Шундай экан, инсонга нима яхши, нима ёмон ва қачон бахтли бўладию, қачон бахтсизликка юз тутади, буларни ҳам Аллоҳ билганчалик бошқаси билмайди. Шундан инсонни бу хаётда қандай яшаши кераклигини ҳам Аллоҳ билганчалик хеч ким билмаслиги маълум бўлади. Демак, биз инсонларни қандай яшашимиз кераклигини энг яхши билгувчи Зот Аллоҳ бўлса, бизларга яшаш учун қонунларнинг ҳам энг тўғриси Аллоҳ томонидан берилганлиги аниқланади. Ва инсониятни, Аллоҳнинг хукмларидан бошқа қонунлар билан яшаш учун чақираётганларнинг ўзлари, хаётни ва яшаш тарзини яхши тушунмайдиган инсонлар эканлиги исботланади. 

Бундан, аслида ақли чекланган инсон ўзи учун бу хаётда яшашини тартибга солувчи қонунлар чиқаришга ожиз эканлиги, бу фақат хаёт ва инсониятни барчадан яхшироқ билгувчи Зот Аллоҳнинг имкониятидаги иш эканлиги кўринади.

Бугунги сухбатимиздан хулоса шу бўладики бизларни, инсониятни ва бу хаётни тушунмайдиган, билмайдиганлар ишлаб чиққан қонунлар билан эмас, аксинча шу борлиқни ва инсониятни яратган Аллоҳнинг хукмлари билан яшашлигимиз тўғри яшашлик бўлади.

Биродарлар, барча инсон ожиз маҳлуқ экан, Аллоҳнинг бераётганларини ўзининг харакати билан бўлгандек даъво қиладиган инсонларга ишонмайлик, улар ўзларининг ожиз инсон эканликларини унутиб қўйганлар. Уларнинг хаёт хақидаги тушунчалари хатодир, биз мусулмонлар хато фикрловчиларга эргашмаслигимиз керак. 

Ин ша Аллоҳ келгуси сухбатларимизда нуқсонлик ва мухтожлик хақида сухбатлашамиз.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллох

02.09.2014й