بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 35 Ҳаётимизни шакллантиришда муҳим ўрин тутувчи мабданинг пайдо бўлиши тўғрисида мулоҳаза юритамиз. Мабда инсон зеҳнида вужудга келади. Ўз навбатида мабданинг зеҳнда пайдо бўлиши икки хил сабабга кўра бўлади. Бу сабабларнинг биринчиси  Аллоҳ  Таоло  томонидан инсонга  етказилиши бўлса, иккинчиси инсондаги порлоқ истеъдод сабаб бўлади. Булар тўғрисида кенгроқ ёритишга ҳаракат ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 34 Мабдага эътибор қаратиш, уни ўрганиш ва тушуниш давлат тўғрисидаги тасаввурни аниқ ва ёрқин тарзда шаклланишига омил бўлиб хизмат қилади. Афсуски, бугунги кунда мусулмонлар давлат тўғрисидаги тасаввурлардан шунчалик узоқлашиб кетишдики, Исломий давлатни тушунишдан йироқлашиб, ҳатто бугунги кунда устиларида сиёсат олиб бораётган давлатлар тўғрисида ҳам тўла тушунчага эга эмаслар. ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 33 Жамиятдаги ҳаёт тараққий этиши учун ҳаракатга келиш ва шу йўлда мустаҳкам позиция билан йўлда давом этиш ҳамда энг асосийси, бу фаолиятнинг ҳар бир поғонасида бу жамиятдаги инсонларни бир-бирларига боғлаб тура олиш мабда орқали амалга ошади. Жамиятдаги инсонларнинг бир-бирларига боғланиши тўғрисида озгина мулоҳаза юритиб ўтсак. Инсонлар табиий эҳтиёжларини ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 32 Робиталар тўғрисида таништириб ўтдик. Энди бу робиталар тўғрисида хулоса қиладиган бўлсак ватандошлик, миллатчилик,  руҳий ва фойда кўриш учун бўлган робиталарнинг бирортаси ҳам жамият ҳаётида тараққий этишни, яъни ўсишни кафолатловчи робита бўла олмас экан. Чунки бу робиталар маълум вақтда ва маълум бир жойдагина инсонларни бирлаштира олиб, қолган вақт ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 31 Жамиятни етаклаш учун фойдаланиладиган робиталардан яна бири миллатчилик робитасидир. Бу робита ҳам келиб чиқиш жиҳатидан инсон табиатидаги бақо ғаризасига тақалади. Фикрлаш жиҳатидан эса, тор фикрлаш натижасидир. Бу фикрларни изоҳлашга киришамиз. Инсон табиатидаги бақо ғаризаси инсонни яшаш учун курашга чорловчи ғаризадир. Ундан инсонда ўзига хатар туғдирувчи омиллардан ҳимояланишга ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 28 Ҳаёт тўғрисидаги тушунчалар ичида қазо билан бирга қадар мавзуси бирга кўтарилади. Шунинг учун қазо масаласига ойдинлик киритиб ўтганимиздан сўнг, қадар мавзусига киришишни жоиз деб топдик. Қадар бу Аллоҳ Таоло яратган нарсаларига ўзгармас ва доимий қилиб бириктирган хусусиятлардир. Мисол учун пичоқдаги кесиш,  оловдаги куйдириш, тошдаги қаттиқлик, сувдаги суюқлик, ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم   Ақл ва Ҳаёт 27 Ҳаёт тўғрисидаги тушунчалар дунё ҳаёти тўғрисидаги умумий фикрдан келиб чиқади. Инсон ўзи эътиқод қиладиган умумий фикрга,  яъни ақидага кўра бу дунё ҳаётини тушунади. Ақида бутун бир дунё ҳаётини тушуниш учун инсонга асос бўлиб ёрдам беради. Дунё ҳаётининг нима эканлиги тўғрисида идрок қилишга, тафаккур қилишга киришмаса инсон ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 26 Ақлнинг амалларни яхши ва ёмонга ажратишида Ислом шариатига мувофиқ ҳалол ва ҳаромни ўлчов қилиб олиши тўғрисида тафаккур қилиш лозим. Мусулмон инсон бунинг воқелигини идрок қила олмаса амалларида ўз ақидасидан узилиб қолиши ҳеч гап эмас. Шунинг учун ақлнинг ҳалол ва ҳаром ўлчови билан амалларни ажратиши воқелигини ҳар бир ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 25 Ақлнинг ажрата олиш хусусияти тўғрисида гапириб ўтганмиз. Келинг, бугун мана шу тўғрисида гаплашайлик. Яъни ажратиш хусусияти ақлда қандай амалга ошади, шу савол борасида мулоҳаза юритамиз. Ақлнинг ажрата олиш хусусиятида муҳим ўрин тутадиган омиллардан бири бу маълумотдир. Бу худди икки таомни қайси бири мазалироқ эканлигини аниқлаш учун уларни ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл  ва Ҳаёт 24 Ҳаётдаги муаммоларнинг келиб чиқиш манбаси инсон фитрати (табиати) да мавжуд бўлган ғаризалар ва узвий эҳтиёж эканлигини айтиб ўтганмиз. Инсон бажарадиган амаллар шу ғаризалар талаби ва узвий эҳтиёжни қондиришга қаратилади. Муаммога чуқурроқ киришсак, шу талаблар ва эҳтиёжлар қандай қондирилиши кераклиги тўғрисида бош қотириш айни муаммолигини тушуниб етамиз. Ҳаётимиздаги ...