بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 23 Мабда – тузум келиб чиқадиган ақидадир, у фикрат ва тариқатдан иборат. Фикрат ақида ва муаммолар муолажаси (ечими) ни ўз ичига олади. Тариқат эса, муаммолар молажасининг татбиқ қилиш кайфиятини ва ақида ҳимоясини ҳамда мабдага даъватни ёйиш кайфиятини ўз ичига олади. Буларни қайта эслатишдан мақсад ҳар бирига алоҳида киришиб ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 19 Биз ҳаётимиз нимани устига қурилаётганлиги тўғрисида фикрламай қўйдик. Шунинг учун Исломдан узоқ, бузуқликларга тўла ҳаётда яшаб келмоқламиз. Шу вақтда бу ҳаётнинг бузуқлигига асл сабаб нима, деб ўзига савол берувчи кам ҳамда буларнинг аксари тўғри ечимдан чалғитувчи хабарлар гирдобида қолиб кетган. Бу гирдобни ёриб чиқиш учун уларда журъат ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 18 Ҳаётимизда Исломнинг ўрнига эътибор бериб кўрайлик. Исломнинг дин эканлиги барча инсонларга маълум, лекин унинг барча муаммоларга ечим бера олувчи асос эканлиги ҳатто мусулмонларнинг баъзиларига ҳам тушунарсиз ҳолатдир. Бу борада баҳс қилинса, жамият ҳаётида муҳим ўрин тутган айрим соҳалардаги муаммоларни исломий ечиб бўлмаслигини ҳатто баъзи исломий уламо сифатида ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 17 Ҳаётимизни шакллантирувчи амалларнинг ўз ўлчови бор. Бу ўлчов ақидадан келиб чиқиб,  ҳар бир ақиданинг ўзига хос ўлчови мавжуд. Шунинг учун муайян бир ақидага эътиқод қилувчилар бу ўлчовларга аҳамиятли бўлишлари шарт. Сабаби ўз ақидасига зид ўлчов бўйича амал қилиб қўймаслик учун. Ақидага мос тарзда яшаш учун бу ўлчовларга ...

بسم الله الرحمن الرحيم Ақл ва Ҳаёт 16 Ҳаёт шаклланиши учун асос бўладиган Ислом, капитализм, социализм ақидаларининг фитратга мос ёки мос эмаслиги тўғрисида фикр юритамиз. Аввало, фитрат ва фитратга мос бўлишнинг воқелиги тўғрисида тушунтириб ўтамиз. Инсон фитрати уч ғариза ва инсон аъзоларининг узвий эҳтиёжларидан иборат. Бу уч ғариза тадайюн, бақо, нав ғаризалари бўлиб, уларнинг ўзига ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 15 Ҳаётни шакллантиришда асос бўла оладиган ақидаларнинг тўғри ёки нотўғрига ажратиш учун ўлчовлар: ақлни қаноатлантириши ва инсон фитрати (табиати)га мос келиши. Шу икки ўлчовга жавоб бера олган ақида қалбни хотиржам қилади. Демак, Ислом,  капитализм,  социализм ақидаларини шу ўлчовларга мувофиқ келиш ёки келмаслигини текшириб кўрамиз. Аввало, ақлни қаноатлантириш хусусида гаплашамиз. ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 14 Ҳаётнинг тартиблашиши дунё ҳаёти тўғрисидаги умумий фикр билан бўлади. Умумий фикр деганда инсоннинг ҳаётдаги барча муаммоларига ечим келиб чиқадиган асосий фикр тушунилади. Бу ақидадир. Ақидага эътиқод қилувчи ўзининг ҳаётини шу асос устига қуради. Яъни ҳаётидаги барча амаллар ўзи эътиқод қилаётган ақида кўрсатмасига мувофиқ бўлиши керак. Ақидадан келиб ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 13 Ақлга меъёридан ортиқ суяниш инсонни ҳаёт йўлида адашишига сабаб бўлади. Ислом кўрсатиб берган меъёр доирасида ақлни ишлатиш эса, инсонни юксалишидаги омил бўлиб хизмат қилади. Ақлдан ҳукм олиш воқеликни ҳукм олинувчи манба сифатида белгилаб олинишига сабаб бўлади. Яъни воқеликни фақат муаммони англаш учун эмас, ундан шу муаммога ечим ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 11 Истилоҳимизда мавжуд бўлган ақл билан боғлиқ баъзи нарсалар тўғрисида мулоҳаза юритамиз. Булар фикрлаш, идрок, зеҳн ва заковат. Бу атамаларни биз истилоҳда кўп ишлатамиз, лекин аксар инсонлар ўзлари ишлатаётган бу каби атамаларнинг маъносига эътибор бермайди. Фикрлаш ва тафаккур бир маънода бўлиб, бу иккиси ҳам жараёндир ва бу жараён ...

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم Ақл ва Ҳаёт 10 Ақл ҳаётни тўғри тартиблаштира олмасада, ҳаётнинг тартибга солинишида муҳим ўрин тутувчи, инсоннинг ўзига тегишли бўлган асосий омилдир. Бу маълум маънода айтиб ўтилган бўлсада, айни вақт қайта такрорлашнинг ўрнидир. Яъни Яратувчининг борлигини қатъий иқрор билан эътироф қилувчилар ёки эътироф қилганлигини даъво қилсада, қатъий иқрорга келмаганлар ва адашганлар ёҳуд ...