بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Қуръон боғларига саёҳат

ان النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларнинг ичингизда яхшироғингиз, Қуръонни ўрганган ва уни ўргатганингиздир”. Бухорий ривояти.

Муқаддас китоби бўлган Қуръони Каримни бандалари учун дастур қилиб берган Аллоҳга мақтов ва ҳамдлар бўлсин. Ушбу Китоб мўъжизалиги билан Пайғамбарлиги исботланган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга саловоту саломлар бўлсин.

Рукнимизнинг аввалги сонида Бақара сурасининг 130-131-132-133-134 оятлари тафсирининг тўртинчи қисмини кўриб чиқишни бошлаган эдик, бу сонда тўртинчи қисмни тугатиб, бешинчи қисмни кўриб чиқишни бошлаймиз.

Ақлли жонзотнинг ўзи ҳақида сўрашганида ман (ким) сўзини, унинг сифатлари ҳақида сўрашганида эса, ма (нима, қанақа) сўзини ишлатадилар. Зайд ўзи нима, фақиҳми ёки табибми? (Ўзбек тилида бундай ўринда ким сўзи қўлланади)

مَا تَعْبُدُونَ مِن بَعْدِي

(Мендан кейин нимага ибодат қиласизлар?). Бу савол бамисоли уларнинг маъбуди ҳақидаги дастлабки, илк савол. Бамисоли улар сўралаётган маъбуд ҳақида ҳали ҳеч қандай маълумотга эга эмаслар. Токи, жавоблари ҳеч қандай далилга асосланмаган тақлиддан ёки эшитиб, билиб юрган маълумотларидан келиб чиқиб эмас, қатъий билимдан, аниқ ишончдан келиб чиққан жавоб бўлсин.

آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ

(Оталаринг Иброҳим, Исмоил ва Исҳоқларнинг). Иброҳим ва Исҳоқ а.с. Яъқуб а.с.нинг отаси ва бобоси. Шунга кўра, уларнинг ота-боболари деб номланиши табиий. Исмоил а.с.чи? У киши Яъқуб а.с.нинг амакиси. Араблар амакиларни оталар қаторида кўрадилар. Пайғамбар с.а.в. айтадилар:

«عَمُّ الرَّجُلِ صِنُوُّ أَبِيهِ»

«Кишининг амакиси отасининг худди ўзидир». Яна у зот Аббос хусусида

«هَذَا بَقِيَّةُ آبَائِى»

«Бу менинг ота-боболаримдан қолган (ёдгор)им», деганлар.

5-Охирги оятда яҳудлар ва насороларга хитобан шундай дейиляпти: Иброҳим, Исмоил, Исҳоқ, Яъқуб ва унинг болаларига туҳмат қилишдан, уларни яҳуд ёки насоро бўлган, дейишдан тийилинглар. Шаънингизни кўтариш учун ўзларингизни уларнинг сафига қўшманглар. Негаки, аслида бундай эмас. Улар яхши амалларни қилиб кетган зотлардир. Сизлар эса, қилган ёмон ишларингиз касофатидан ҳалокат сари бораётган кимсаларсиз. Уларнинг қилган яхши амалларидан сизлар фойдалана олмайсизлар. Сизлар уларнинг амаллари билан эмас, ўзларингизнинг қилган амалларингиз билан жавоб берасизлар, мезонга фақат ўзларингизнинг амалларингиз қўйилади. Шундай экан, Аллоҳга итоат этишга ҳарис бўлинглар. Токи, амалларингиз ҳисоб-китоб кунида асқотсин.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим

11.04.2019й.