МАҲРАМ АЁЛЛАР
МАҲРАМ АЁЛЛАР
“Исломда ижтимоий алоқалар” туркумидан
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Рукнимизнинг ўтган сонларида жамиятдаги долзарб ижтимоий масалалардан бири бўлган никоҳ мавзусига оид масалалардан бири, никоҳи ҳаром қилинган аёллар (маҳрам аёллар) хусусидаги аҳкомлар билан танишиб бораётган эдик. Бугун ушбу мавзумизни сўнгги қисмини баён қиламиз.
Аёл билан унинг амма ва холасини жамлаб никоҳига олиш ҳам ҳаром қилинган. Абу Ҳурайра ривоят қиладики, Расулуллоҳ с.а.в.:
«لا يجمع الرجل بين المرأة وعمتها, ولا بين المرأة وخالنها»
«Киши бир аёл билан унинг аммасини бир никоҳда жамламайди ва бир аёл билан унинг холасини бир никоҳда жамламайди», дедилар (муттафақун алайҳ).
Абу Довуднинг ривоятида эса, шулар келган:
«لا تنكح المرأة على عمتها, ولا العمة على بنت أخيها, ولا المرأة على خالتها, ولا الخالة على بنت أختها, لا تنكح البكرى على الصغرى, ولا الصغرى على البكرى»
«Аёл унинг аммаси устига, амма ака-укасининг қизи устига никоҳ қилинмайди. Аёл холаси устига ва хола ўз опа-синглисининг қизи устига ҳам никоҳлаб берилмайди. Каттаси кичигининг устига ва кичиги каттасининг устига ҳам никоҳ қилинмайди». (Асли «Саҳиҳайн»да келтирилган).
Эрлик аёлларга уйланиш ҳам ҳаром қилинган. Аллоҳ Таоло уларни «…ўзларини ҳаромдан сақлаган покиза аёллар», деган. Чунки улар никоҳ орқали ўзларини покиза сақлаганлар.
Эмизиш билан ҳам насаб орқали маҳрам бўлган шахслар маҳрам бўлади. Зеро, насаб жиҳатидан маҳрам аёллар эмизиш орқали ҳам маҳрам бўлади. Булар – оналар, қизлар, опа-сингиллар, амма-холалар, ака-укаларнинг қизлари ва опа-сингилларнинг қизлари бўлиб, улар насаб орқали никоҳлари ҳаром бўлганлари каби эмизиш орқали ҳам никоҳлари ҳаром бўлади.
Бунга Расулуллоҳ с.а.в.дан ривоят қилинган ушбу ҳадис асос бўлади:
«يحرم من الرضاع ما يحرم من النسب»
«Насаб сабабли ҳаром қилинган нарсалар эмизиш орқали ҳам ҳаром қилинади» (муттафақун алайҳ).
Муслимнинг ривоятида айтиладики:
«الرضاع يحرّم ما تحرّم الولادة»
«Туғилиш жиҳатидан маҳрам бўлган шахслар бир кўкракдан эмиш жиҳатидан ҳам маҳрам бўладилар».
Оиша р.а. ривоят қилади:
«إن أفلح أخا أبي القعيس استأذن عليّ بعدما أُنزل الحجاب, فقالت: ولله لا آذن له حتى استأذن رسول الله r, فإن أخا أبي القعيس ليس هو أرضعني, ولكن أرضعتني امرأة أبي القعيس, فدخلت على رسول الله r فقالت: يا رسول الله, إن الرجل ليس هو أرضعني, ولكن أرضعتني امرأة أخيه. قال: اذني له فإنه عمك تربت يمينك»
«Ҳижоб ҳукми нозил бўлганидан кейин Абул Қуайснинг акаси Афлаҳ менинг ҳузуримга кириш учун изн сўради. Мен: «Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ с.а.в.дан рухсат сўрамагунимча унга изн бермайман», дедим. Чунки мени Абул Қуайснинг акаси(нинг хотини) эмизган эмас, балки Абул Қуайснинг хотини эмизган эди. Кейин Расулуллоҳ с.а.в.нинг олдиларига кирдим. Мен у кишига: «Эй Аллоҳнинг Расули, фалон киши менинг олдимга киришга рухсат сўраяпти. Мени у эмас, балки Абул Қуайс(нинг хотини) эмизган», дедим. Шунда Расулуллоҳ с.а.в.: «Барака топгур, унга рухсат бер, чунки у сенинг амакинг бўлади», дедилар» (муттафақун алайҳ).
Эмизиш орқали маҳрам қилиб қўяётган нарса сутдир. Демак, киши эмаётган сутнинг эгаси аёл ёки эркак бўлишидан қатъий назар, ундан эмган эмизганга маҳрам бўлади, эмган киши унга ўғил бўлса ёки бўлмаса ҳам. Шундан келиб чиққан ҳолда шахс ўз эмишган акасининг опа-сингилларига уйланиши ҳалол бўлади. Ўзи бирга эмишган опа-сингил, ака-укалари эса, ҳалол бўлмайди. Агар шахс бир аёлни эмган бўлса, у аёл унга эмизган она бўлиб қолади ва унинг эри унинг отаси, фарзандлари эса ака-ука, опа-сингиллари бўлиб қолади. Лекин эмган шахснинг туғишган ака-ука, опа-сингиллари у эмишган ака-ука, опа-сингилларига ака-ука, опа-сингил бўлмайди ва улар туғишган ака-укаларининг эмишган опа-сингилларига уйланишлари мумкин бўлади. Демак, сут одамларни бир-бирига маҳрам қилиб қўйгувчи нарсадир.
Мазкур аёлларга уйланиш ҳаромдир. Булардан бошқа аёлларга эса, уйланиш ҳалолдир. Аллоҳ Таолонинг қуйидаги сўзи бунга далилдир:
}وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَلِكُمْ{
– “Мана шулардан бошқа (аёл)лар сизлар учун ҳалол қилинди”. (Нисо:24)
Шунингдек, илгари айтиб ўтганимиздек, мушрика аёлларга ва эри бор аёлларга уйланиш ҳам ҳаромдир.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим
17.06.2019й
